Archidiecezjalna Komisja
do Spraw Duszpasterstwa Ogólnego
Wydział do Spraw Wychowania Katolickiego

                               

Wskazania duszpastersko-katechetyczne

dotyczące przygotowania do sakramentu bierzmowania
na terenie archidiecezji lubelskiej

  1. Wiek kandydatów do sakramentu bierzmowania.

Kodeks Prawa Kanonicznego w kan. 889 § 1 stwierdza: „Zdatnym do przyjęcia sakramentu bierzmowania jest każdy i tylko ten, kto został ochrzczony, a nie był bierzmowany”. Zaś w kan. 891 KPK wyjaśnia, że: „Sakrament bierzmowania wierni powinni przyjmować w pobliżu wieku rozeznania, chyba, że Konferencja Episkopatu określiła inny wiek, albo istnieje niebezpieczeństwo śmierci, lub zdaniem szafarza, co innego doradza powyższa przyczyna”.

Zatwierdzone przez Konferencję Episkopatu Polski w Łowiczu (21 czerwca 2001) Polskie Dyrektorium Katechetyczne (PDK) ustala, że „katecheza młodzieży gimnazjalnej wiąże się z (...) przygotowaniem do przyjęcia sakramentu bierzmowania (...), który winien być udzielany młodzieży uczęszczającej do klas trzecich gimnazjów” (107).

  1. Czas przygotowania do sakramentu bierzmowania.

Przygotowanie do sakramentu bierzmowania powinno trwać trzy lata. W okresie początkowym wskazane jest minimum roczne przygotowanie. Rozpoczyna się pod koniec klasy II gimnazjum i trwa przez całą klasę III gimnazjum. Sakrament bierzmowania udzielany jest pod koniec klasy III gimnazjum.

W wyjątkowych sytuacjach, szczególnie w parafiach wiejskich, można zorganizować przygotowanie do sakramentu bierzmowania raz na kilka lat i objąć nim klasę II i III gimnazjum oraz pierwsze klasy szkoły średniej.

  1. Miejsce przygotowania kandydatów do sakramentu bierzmowania.

Katechizm Kościoła Katolickiego wyraźnie wskazuje na parafię jako miejsce przygotowania do tego sakramentu: „Katecheza przed bierzmowaniem powinna także starać się obudzić zmysł przynależności do Kościoła Jezusa Chrystusa, zarówno do Kościoła powszechnego, jak i wspólnoty parafialnej. Na tej ostatniej spoczywa szczególna odpowiedzialność za przygotowanie kandydatów do bierzmowania” (KKK 1309).

Polskie Dyrektorium Katechetyczne przypomina, że: „parafia jest uprzywilejowanym miejscem dla katechezy przygotowującej do przyjmowania sakramentów świętych” (PDK 107).

Zatem właściwym miejscem przygotowania młodzieży do sakramentu bierzmowania jest parafia zamieszkania kandydata, z uwzględnieniem internatów i szkół zamkniętych. Do sakramentu bierzmowania dopuszcza proboszcz z parafii zamieszkania kandydata lub wyznaczony przez niego ksiądz.

Nadzwyczajne przygotowanie do sakramentu bierzmowania poza parafią (np. archikatedra lubelska), dotyczy tylko osób nie objętych katechizacją, czyli powyżej 18 roku życia, za pisemną zgodą proboszcza zamieszkania kandydata.

Katecheta w szkole nie przygotowuje bezpośrednio do sakramentu i nie jest osobą dopuszczającą do sakramentu bierzmowania. W wyjątkowych sytuacjach może to uczynić, ale tylko za wyraźną zgodą proboszcza zamieszkania kandydata. Jednak jednym z warunków dopuszczenia do sakramentu bierzmowania jest opinia katechety kandydata.

  1. Sposób przygotowania do sakramentu bierzmowania.

Biorąc pod uwagę fakt, że na katechezy sakramentalne w parafii będą uczęszczać uczniowie, którzy mają katechezę w szkole, spotkania katechetyczne przy parafii nie mogą być kolejną godziną religii, „nie mogą być powtarzaniem tego, co już zostało zrobione w ramach szkolnej katechezy, ale czymś innym, dopełniającym szkolną katechezę, uwzględniającym mentalność młodych, dającym im poprzez celebrację doświadczyć sacrum, przeżywania, modlitwy, dyskusji, rozmowy, odkrywania im miejsca i zadań w Kościele (por. PDK 107).

  1. Program rocznego (minimalnego) przygotowania do sakramentu bierzmowania.

Przygotowanie do bierzmowania rozpoczyna się pod koniec klasy II gimnazjum. Młodzież tych klas na zorganizowanym spotkaniu (w ramach parafii zamieszkania) w Niedzielę Palmową składa swoje prośby (np. forma podania) o przyjęcie do grona kandydatów do bierzmowania na ręce księdza proboszcza.

Po Niedzieli Palmowej w parafii odbywa się „Spotkanie wstępne” kandydatów do bierzmowania, na którym uroczyście wręcza się im indeksy z programem przygotowania i omawia się propozycje na wakacyjne pogłębienie życia religijnego (np. oaza, pielgrzymka, rekolekcje) oraz zachęca do udziału w katechezie szkolnej, a szczególnie w katechezach sakramentalnych w parafii w nowy roku szkolnym (tj. III klasa gimnazjum). Na tym spotkaniu należy podać termin spotkania wrześniowego. Wskazane jest, aby w tym spotkaniu uczestniczyli także rodzice kandydatów.

W roku szkolnym odbywają się comiesięczne spotkania (np. w pierwszy piątek miesiąca). Mogą być one prowadzone według schematu: Msza św., konferencja, praca w małych grupach. Zgodnie z Polskim Dyrektorium Katechetycznym „osobami odpowiedzialnymi za formację młodzieży przygotowującej się do sakramentu bierzmowania są kapłani, katecheci, animatorzy wywodzący się z kościelnych ruchów młodzieżowych” (PDK 107). Dlatego też w procesie przygotowania kandydatów do bierzmowania powinni  brać udział animatorzy i liderzy różnych grup czy organizacji parafialnych. Wskazane jest, aby proboszcz lub delegowany przez niego ksiądz przed każdym spotkaniem z kandydatami do bierzmowania odbył spotkanie z zespołem prowadzącym, celem omówienia spotkania. Konkretne jednak formy pracy duszpasterskiej powinni wypracować miejscowi duszpasterze z uwzględnieniem warunków duszpasterskich swoich parafii.

System przygotowania kandydatów do bierzmowania jest oparty o materiały Wypłyń na głębię. Materiały te składają się z refleksji dla kandydata do bierzmowania i materiałów dla katechety, które stanowią dwie dopełniające się części.

Proponowane tematy spotkań w cyklu jednorocznym:

 

  1. Pierwsze spotkanie – wrzesień.

 Temat:  Kim jest człowiek?

 Proponowane katechezy:
Kim jestem? Dokąd zmierzam?
Moja historia.
Co jest najważniejsze?

 Zadania apostolskie: Odwiedzić chorych.

  1. Drugie spotkanie – październik.

 Temat:  Moja odpowiedzialność za wiarę.

 Proponowane katechezy:
Rozmawiaj ze mną.
W jakiego Boga wierzysz?
Na czym buduję.

Zadania apostolskie: Zachęcić młodzież do udziału w nabożeństwach różańcowych.

  1. Trzecie spotkanie – listopad.

 Temat: Bóg kocha ciebie i ma wobec ciebie wspaniały plan.

Proponowane katechezy:
Kim jesteśmy?
Nie jest dobrze, żeby mężczyzna był sam.
Wartość przyjaźni.
W poszukiwaniu miłości.
Rodzina – mój dom.

Zadania apostolskie:
- Zachęcić młodzież do odwiedzania cmentarza, modlitwy za zmarłych (wytłumaczyć odpusty związane z odwiedzinami cmentarza i modlitwą za zmarłych).
- Zaproponować aby zamówili Mszę św. w intencji zmarłych (dla wielu będzie to pierwszy raz w życiu).

  1. Grudzień – kandydaci do bierzmowania biorą udział w rekolekcjach adwentowych w parafii. Wskazane jest aby przynajmniej jedno spotkanie rekolekcyjne było poświecone tylko dla  kandydatów do bierzmowania. Należy zorganizować dla nich celebrację pokutną i zachęcić do spowiedzi. W czasie rekolekcji należy wprowadzać kandydatów w życie modlitwy, organizując w poszczególne dni rekolekcji różne formy modlitwy, aby ukazać bogactwo tradycji duchowej Kościoła Katolickiego.

W małych grupach mogą omówić następujące tematy:
-         Czym jest modlitwa? (KKK 2558-2556)
-         Jakie są rodzaje modlitwy? (KKK 2623-2643)
-         Jakie są drogi modlitwy? (KKK 2663-2679)

 Zadania apostolskie:

  1. Piąte spotkanie – styczeń.

Temat:  Ty w wielkim planie Boga.

Proponowane katechezy:
Na horyzoncie.
Bóg mnie kocha.
      

Zadania apostolskie: Włączyć się w przygotowanie liturgii słowa podczas Mszy św. w parafii (komentarze, czytania, śpiew, modlitwa wiernych)

  1. Szóste spotkanie – luty.

Temat:  Człowiek jest grzeszny i oddalony od Boga.

 Proponowane katechezy:
Zdradziłem miłość.
Wstań i idź.
Wystarczy uwierzyć.
Jezus ratownik.

Zadania apostolskie: Wybrać jedną formę, przez którą, do następnego spotkania można przyczyniać się do szerzenia Królestwa Chrystusowego w swoim otoczeniu.

  1. Siódme spotkanie – marzec.

 Temat: Jezus obecny w sakramentach.

 Proponowane katechezy:
Miłość silniejsza niż śmierć.
Ten, który uczy miłości.
Start.
Uczta.

Zadania apostolskie:

  1. Ósme spotkanie – kwiecień.

Temat:  Kościół to Chrystus żyjący w nas!

Proponowane katechezy:
On czy my.
Komu dowód osobisty.

Zadania apostolskie:

  1. Dziewiąte spotkanie – maj.

Temat: Życie według Ducha.

Proponowane katechezy:
Moje tak.
Bierzmowanie to nie happy end.
Różne są dary Ducha...

Zadania apostolskie: Udział w nabożeństwach majowych.

  1. Dziesiąte spotkanie – czerwiec.

 Temat:  „Wypłyń na głębię.”

Proponowane katechezy:
Twoja przyszłość, Twoje powołanie.

Meta.
Uczyńcie cokolwiek wam powie
Co dalej?
Jestem świadkiem Jezusa

Zadania apostolskie:

  1. Jedenaste spotkanie – przed bierzmowaniem.

Omówienie liturgii sakramentu bierzmowania i przygotowanie do czynnego udziału kandydatów i ich świadków. Przygotowanie czynności liturgicznych, próba śpiewu i ustawienia podczas liturgii, a także przygotowanie modlitwy wiernych, komentarzy idt.

Bezpośrednio przed przyjęciem sakramentu bierzmowania należy zorganizować celebrację pokutną dla kandydatów do bierzmowania i ich świadków.

W ramach przygotowania do sakramentu bierzmowania można wykorzystać istniejące formy duszpasterstwa młodzieży np. pielgrzymki, dni skupienia, rekolekcje zamknięte itd.

Wskazane jest, aby kandydaci uczestniczyli w archidiecezjalnych lub dekanalnych spotkaniach młodzieży (np. Święto Młodych).

 

  1. W przygotowaniu do sakramentu bierzmowania można wykorzystać następujące materiały:
  1. Katechizm Kościoła Katolickiego, Pallottinum – Poznań 1994.
  2. Otrzymacie Jego moc. Katechizm bierzmowanych, Jedność – Kielce 1994.
  3. Ks. Stanisław Kisiel, Umocnieni Duchem Świętym, Wydawnictwo Diecezjalne – Siedlce 1990.
  4. Tenże, Dodatek katechizmowy do Umocnieni Duchem Świętym (Wypisy z „Katechizmu Kościoła Katolickiego”), Wydawnictwo Diecezjalne – Siedlce 1995.
  5. O. Bonawentura Smolka OFM, Sakrament Bierzmowania. Materiały przygotowawcze, Wydawnictwo św. Antoniego – Wrocław 1996.
  6. Ks. Antoni Gorzandt, Przyjdź Duchu Święty. Przygotowanie do sakramentu bierzmowania, Wydawnictwo Kurii Biskupiej – Lublin.
  7. Ks. Ryszard Czekalski (red.), Katecheza wobec wyzwań współczesności, Płocki Instytut Wydawniczy - Płock 2001.

Należy zachęcić kandydatów, aby po przyjęciu sakramentu bierzmowania włączyli się w grupy i zespoły parafialne, a także czynnie uczestniczyli w przygotowaniu życia liturgicznego parafii.

Powyższe wskazania duszpastersko-katechetyczne obowiązują na terenie archidiecezji lubelskiej od dnia ogłoszenia i należy je uwzględnić w przygotowaniu młodzieży do sakramentu bierzmowania począwszy od roku szkolnego 2001/2002.

Lublin, dn. 27 sierpnia 2001 r.