TYTUŁ XVI
KULT BOŻY, ZWŁASZCZA SAKRAMENTY
Kan. 667. Przez sakramenty, którymi Kościół ma obowiązek szafować, aby pod znakiem widzialnym objawiać tajemnicę Chrystusa, nasz Pan Jezus Chrystus uświęca ludzi w mocy Ducha Świętego, aby na sobie właściwy sposób prawdziwie oddawali cześć Bogu Ojcu, i wszczepia ich w siebie samego i w Kościół, który jest Jego Ciałem; dlatego wszyscy chrześcijanie, przede wszystkim zaś święci szafarze, powinni pobożnie celebrując i przyjmując te sakramenty, wiernie zachowywać przepisy Kościoła. KPK/83: 840
KPK/17: 737 § 1
Kan. 668. § 1. Kult Boży, jeśli jest sprawowany w imieniu Kościoła przez osoby prawnie do tego wyznaczone i przez czynności zaaprobowane przez władzę kościelną, nazywa się kultem publicznym; w innym przypadku jest to kult prywatny. KPK/83: 834 § 2
KPK/17: 1256
§ 2. Kompetentną władzą dla organizowania kultu publicznego jest władza, o której mowa w kan. 657, z zachowaniem kan. 199 § 1; nikt inny nie może względem postanowień tej władzy niczego dodać, ująć ani zmienić. KPK/83: 838 § 1, 846 § 1
KPK/17: 1260
Kan. 669. Ponieważ sakramenty są te same dla całego Kościoła i należą do depozytu wiary, tylko do najwyższej władzy kościelnej należy zatwierdzanie lub określanie wymogów do ich ważności. KPK/83: 841
Kan. 670. § 1. Katolicy dla słusznej przyczyny mogą być obecni podczas sprawowania kultu Bożego przez innych chrześcijan, a także uczestniczyć w nim, z zachowaniem tego wszystkiego, co, stosownie do stopnia wspólnoty z Kościołem katolickim, postanowił Biskup eparchialny lub wyższa władza.
§ 2. Jeżeli chrześcijanie akatolicy nie mają miejsca, w którym mogliby godnie sprawować kult Boży, Biskup eparchialny może zezwolić na używanie budynku katolickiego, cmentarza lub kościoła, według prawa partykularnego własnego Kościoła sui iuris.
Kan. 671. § 1. Katoliccy szafarze godziwie udzielają sakramentów tylko  chrześcijanom katolikom, którzy też godziwie przyjmują je tylko od katolickich szafarzy. KPK/83: 844 § 1
KPK/17: 731 § 2
§ 2. Jeśli domaga się tego konieczność lub zaleca prawdziwy pożytek duchowy i jeśli nie zachodzi niebezpieczeństwo błędu lub indyferentyzmu, wolno chrześcijanom katolikom, dla których fizycznie lub moralnie jest niemożliwe udanie się do katolickiego szafarza, przyjąć sakramenty pokuty, Eucharystii i namaszczenia chorych od szafarzy akatolickich tych Kościołów, 
w których są ważne wymienione sakramenty.
KPK/83: 844 § 2
§ 3. Także szafarze katoliccy godziwie udzielają sakramentów pokuty, Eucharystii i namaszczenia chorych chrześcijanom Kościołów wschodnich, nie mających pełnej wspólnoty z Kościołem katolickim, gdy sami o nie proszą i są odpowiednio przygotowani. Odnosi się to także do chrześcijan innych Kościołów, które według oceny Stolicy Apostolskiej, dotyczącej sakramentów, są w takiej samej sytuacji, co i wspomniane Kościoły wschodnie. KPK/83: 844 § 3
§ 4. Jeśli zaś istnieje niebezpieczeństwo śmierci albo przynagla inna poważna konieczność, albo, zdaniem Biskupa eparchialnego, Synodu Biskupów Kościoła patriarchalnego lub Rady Hierarchów, szafarze katoliccy mogą godziwie udzielać wymienionych sakramentów także pozostałym chrześcijanom, nie mającym pełnej wspólnoty z Kościołem katolickim, którzy nie mogą się udać do szafarza swojej wspólnoty kościelnej i sami o nie proszą, jeśli odnośnie do tych sakramentów wyrażają wiarę zgodną z Kościołem katolickim i są odpowiednio przygotowani. KPK/83: 844 § 4
§ 5. W przypadkach, o których mowa w § 2, 3 i 4, normy prawa partykularnego nie mogą być stosowane bez konsultacji z kompetentną władzą przynajmniej zainteresowanego Kościoła lokalnego lub Wspólnoty kościelnej akatolickiej. KPK/83: 844 § 5
Kan. 672. § 1. Sakramenty chrztu, chryzmacji oraz święceń nie mogą być powtarzane. KPK/83: 845 § 1
KPK/17: 732 § 1
§ 2. Jeśli zaś istnieje roztropna wątpliwość, czy rzeczywiście lub czy ważnie były udzielone, i wątpliwość ta pozostaje mimo przeprowadzenia dokładnego dochodzenia, należy udzielić ich warunkowo. KPK/83: 845 § 2
KPK/17: 732 § 2
Kan. 673. Sakramenty, przede wszystkim Boska Liturgia, jako czynności Kościoła, o ile to możliwe, powinny być sprawowane z czynnym udziałem chrześcijan. KPK/83: 837 § 2
Kan. 674. § 1. Przy sprawowaniu sakramentów należy dokładnie zachowywać to wszystko, co przepisują księgi liturgiczne. KPK/83: 846 § 1
KPK/17: 732 § 1
§ 2. Szafarz powinien sprawować sakramenty według przepisów liturgicznych własnego Kościoła sui iuris, jeśli prawo inaczej nie stanowi albo nie otrzymał specjalnych uprawnień od Stolicy Apostolskiej. KPK/83: 846 § 2
KPK/17: 733 § 2
CS: 2 § 1
ROZDZIAŁ I
CHRZEST
Kan. 675. § 1. W sakramencie chrztu człowiek przez obmycie wodą naturalną połączone z wezwaniem Imienia Boga Ojca i Syna i Ducha Świętego zostaje uwolniony od grzechu, zrodzony powtórnie do nowego życia, obleka się w Chrystusa i zostaje włączony do Kościoła, który jest Jego Ciałem. KPK/83: 849
KPK/17: 737 § 1
§ 2. Jedynie człowiek, który przyjął rzeczywiście chrzest, jest zdolny do przyjęcia pozostałych sakramentów. KPK/83: 842 § 1
KPK/17: 737 § 1
Kan. 676. W wypadku naglącej konieczności wolno udzielić chrztu, wykonując tylko to, co jest wymagane do ważności sakramentu. KPK/83: 850
Kan. 677. § 1. Chrzest jest udzielany zwyczajnie przez kapłana; ale kompetentnym do jego udzielania, z zachowaniem prawa partykularnego, jest proboszcz własny przyjmującego chrzest lub inni kapłani za zezwoleniem tegoż proboszcza lub Hierarchy miejsca, które to zezwolenie z poważnej przyczyny domniemuje się zgodnie z prawem. KPK/83: 861 § 1
KPK/17: 738 § 1

§ 2. W przypadku konieczności chrztu może udzielić diakon, albo w przypadku jego nieobecności lub przeszkody, inny duchowny, członek instytutu życia konsekrowanego lub jakikolwiek inny chrześcijanin; nie zezwala się jednak na to ojcu lub matce, jeśli jest obecny ktoś inny umiejący udzielić chrztu. KPK/83: 861 § 2
KPK/17: 741, 742 § 1, 2, 3
Kan. 678. § 1. Na obcym terytorium nikt nie może udzielić chrztu bez koniecznego pozwolenia; tego pozwolenia nie może jednak odmówić proboszcz innego Kościoła sui iuris kapłanowi Kościoła sui iuris, do którego należy przyjmujący chrzest.
§ 2. W miejscach, w których są liczni chrześcijanie nie mający proboszcza Kościoła sui iuris, do którego należą, Biskup eparchialny, o ile to możliwe, winien wyznaczyć prezbitera tego Kościoła, który będzie udzielał chrztu.
Kan. 679. Do przyjęcia chrztu jest zdatny każdy człowiek jeszcze nie ochrzczony. KPK/83: 864
KPK/17: 745
Kan. 680. Płód poroniony, jeśli żyje i o ile jest to możliwe, powinien być ochrzczony. KPK/83: 871
KPK/17: 747
Kan. 681. § 1. Do godziwego ochrzczenia dziecka wymaga się: KPK/83: 868 § 1
KPK/17: 750 § 2
aby istniała uzasadniona nadzieja, że dziecko będzie wychowane po katolicku, z zachowaniem § 5; KPK/83: 868 § 1, 2
KPK/17: 750 § 2
aby zgodzili się rodzice, a przynajmniej jedno z nich, albo ten, kto prawnie ich zastępuje. KPK/83: 868 § 1 n. 1
KPK/17: 750 § 2 n. 1
§ 2. Dziecko podrzucone lub znalezione, jeśli nic pewnego o jego chrzcie nie można ustalić, należy ochrzcić. KPK/83: 870
KPK/17: 781 § 2
§ 3. Pozbawieni od dzieciństwa używania rozumu powinni być ochrzczeni tak jak dzieci. KPK/83: 852 § 2
KPK/17: 745 § 2 n. 1, 754 § 1
§ 4. Godziwie jest chrzczone dziecko rodziców tak katolickich, jak i akatolickich, które znajduje się w tak krytycznym momencie życia, że realnie przewiduje się niebezpieczeństwo śmierci przed osiągnięciem używania rozumu. KPK/83: 868 § 2
KPK/17: 750 § 1
§ 5. Dziecko chrześcijan akatolików godziwie jest chrzczone, jeśli rodzice lub przynajmniej jedno z nich, albo ten, który ich prawnie zastępuje, o to proszą i jeśli istnieje fizyczna lub moralna niemożność udania się do własnego szafarza.
Kan. 682. § 1. Po wyjściu z wieku dziecięcego może być ochrzczony ten, kto wyrazi swoją wolę przyjęcia chrztu, został dostatecznie pouczony o prawdach wiary i wypróbowany w życiu chrześcijańskim. Ma być również pouczony o konieczności żalu za grzechy. KPK/83: 865 § 1
KPK/17: 752 § 1
§ 2. Po wyjściu z wieku dziecięcego, ten kto znajduje się w niebezpieczeństwie śmierci, może być ochrzczony, jeśli mając jakąś znajomość głównych prawd wiary, ujawni w jakikolwiek sposób swoją intencję przyjęcia chrztu. KPK/83: 865 § 2
KPK/17: 752 § 2
Kan. 683. Chrztu należy udzielać według przepisów liturgicznych Kościoła sui iuris, do którego według prawa będzie należał przyjmujący chrzest.
Kan. 684. § 1. Na podstawie starożytnego zwyczaju Kościołów, przyjmujący chrzest powinien mieć przynajmniej jednego chrzestnego. KPK/83: 872
KPK/17: 762 § 1
§ 2. Do obowiązków chrzestnego, wynikających z podjętego zadania, należy w odniesieniu do przyjmującego chrzest po wyjściu z wieku dziecięcego - towarzyszyć mu w chrześcijańskim wtajemniczeniu, a w odniesieniu do dziecka - przedstawić je do chrztu oraz dołożyć starań, aby ochrzczony prowadził życie chrześcijańskie odpowiadające przyjętemu sakramentowi i wiernie wypełniał złączone z nim obowiązki. KPK/83: 872
KPK/17: 769
Kan. 685. § 1. Ważnie może podjąć obowiązki chrzestnego ten, kto: KPK/83: 874 § 1
KPK/17: 765, 766
przyjął sakramenty chrztu, chryzmacji i Eucharystii; KPK/83: 874 § 1 n. 3
należy do Kościoła katolickiego, z zachowaniem § 3; KPK/83: 874 § 1 n. 3
posiada intencję pełnienia tego zadania; KPK/83: 874 § 1 n. 1
KPK/17: 765 n. 1
jest wyznaczony przez samego przyjmującego chrzest albo przez jego rodziców lub opiekunów, albo, jeśli ich nie ma, przez szafarza chrztu; KPK/83: 874 § 1 n. 1
KPK/17: 765 n. 4
nie jest ojcem, matką lub małżonkiem przyjmującego chrzest; KPK/83: 874 § 1 n. 5
KPK/17: 765 n. 3
jest wolny od ekskomuniki, także mniejszej, suspensy, depozycji i nie został ukarany pozbawieniem prawa podjęcia funkcji chrzestnego. KPK/83: 874 § 1 n. 4
KPK/17: 765 n. 2, 766 n. 2
§ 2. Do godziwego podjęcia funkcji chrzestnego należy ponadto ukończyć wiek przepisany prawem partykularnym i prowadzić życie zgodne z wiarą i odpowiadające funkcji, jaką ma się pełnić. KPK/83: 874 § 1 n. 2, 3
KPK/17: 766
§ 3. Dla słusznej przyczyny można dopuścić chrześcijanina jakiegokolwiek Kościoła wschodniego akatolickiego do pełnienia funkcji chrzestnego, ale zawsze razem z chrzestnym katolikiem. KPK/83: 874 § 2
Kan. 686. § 1. Do obowiązków rodziców należy, aby dziecko jak najszybciej zostało ochrzczone, z uwzględnieniem prawnego zwyczaju. KPK/83: 867 § 1
KPK/17: 770
§ 2. Proboszcz powinien się zatroszczyć, aby rodzice dzieci, które mają być ochrzczone, jak również ci, którzy mają podjąć funkcję chrzestnych, zostali odpowiednio pouczeni o znaczeniu tego sakramentu i o związanych z nim obowiązkach oraz zostali należycie przygotowani do celebracji chrztu. KPK/83: 851 n. 2
Kan. 687. § 1. Poza wypadkiem konieczności, chrztu należy udzielać w kościele parafialnym, z zachowaniem prawnych zwyczajów. KPK/83: 857 § 2
§ 2. W domach prywatnych chrzest może być udzielany według norm prawa partykularnego lub za pozwoleniem Hierarchy miejsca. KPK/83: 860 § 1
KPK/17: 776 § 1
Kan. 688. Szafarz sakramentu chrztu powinien zatroszczyć się, aby, jeśli nie ma chrzestnego, był przynajmniej świadek, który by mógł potwierdzić udzielenie chrztu. KPK/83: 875
Kan. 689. § 1. Proboszcz miejsca udzielenia chrztu powinien bezzwłocznie i dokładnie zapisać w księdze ochrzczonych nazwisko ochrzczonego, czyniąc wzmiankę o szafarzu, rodzicach, chrzestnych oraz o świadkach, jeśli są obecni, o miejscu i dacie udzielonego chrztu, podając również miejsce urodzenia oraz Kościół sui iuris, do którego ochrzczony nabył przynależność. KPK/83: 877 § 1
KPK/17: 777 § 1
§ 2. Jeśli chodzi o dziecko zrodzone z matki niezamężnej, należy wpisać nazwisko matki, gdy fakt jej macierzyństwa jest publicznie stwierdzony albo ona sama dobrowolnie o to prosi na piśmie lub wobec dwóch świadków. Należy także wpisać nazwisko ojca, gdy jego ojcostwo potwierdza jakiś dokument publiczny albo oświadczenie złożone przez niego wobec proboszcza i dwóch świadków. W pozostałych wypadkach wpisuje się nazwisko ochrzczonego bez żadnej wzmianki o ojcu lub rodzicach. KPK/83: 877 § 2
KPK/17: 777 § 2
KPK/83: 877 § 3
§ 3. W wypadku dziecka adoptowanego należy wpisać nazwiska adoptujących oraz - przynajmniej jeśli czyni się tak w akcie cywilnym regionu - nazwiska rodziców naturalnych, zgodnie z § 1 i 2, przy uwzględnieniu przepisów prawa partykularnego.
Kan. 690. Jeśli chrzest nie był udzielany przez proboszcza ani też w jego obecności, wtedy szafarz chrztu powinien powiadomić o tym fakcie proboszcza miejsca. KPK/83: 878
KPK/17: 778
Kan. 691. Do udowodnienia chrztu, jeśli to nie przynosi nikomu szkody, wystarczy oświadczenie jednego wiarygodnego świadka albo oświadczenie samego ochrzczonego potwierdzone pewnymi argumentami, zwłaszcza jeśli przyjmował on chrzest po wyjściu z wieku dziecięcego. KPK/83: 878
KPK/17: 779
ROZDZIAŁ II
CHRYZMACJA
Kan. 692. Ci, którzy zostali ochrzczeni, powinni także przyjąć sakrament chryzmacji, aby naznaczeni pieczęcią daru Ducha Świętego stali się świadkami i współbudowniczymi Królestwa Chrystusa. KPK/83: 879
Kan. 693. Święty myron, który składa się z oleju z oliwek lub innych roślin oraz z substancji aromatycznych, może być sporządzany jedynie przez biskupa z zachowaniem prawa partykularnego, zgodnie z którym władza ta zastrzeżona jest Patriarsze. KPK/83: 847 § 1, 880 § 2
KPK/17: 734 § 1, 781 § 1
Kan. 694. Zgodnie z tradycją Kościołów wschodnich chryzmacji udziela prezbiter albo łącznie z chrztem, albo oddzielnie. KPK/83: 882
KPK/17: 782 § 1, 2
Kan. 695. § 1. Chryzmacja powinna być udzielana razem z chrztem, z wyjątkiem przypadku prawdziwej konieczności. Należy jednak jak najszybciej jej udzielić. KPK/83: 890, 891
KPK/17: 787, 788
§ 2. Jeśli chryzmacji nie udziela się razem z chrztem, szafarz powinien zawiadomić o tym proboszcza miejsca, w którym chrzest został udzielony.
Kan. 696. § 1. Wszyscy prezbiterzy Kościołów wschodnich ważnie udzielają chryzmacji zarówno łącznie z chrztem, jak też oddzielnie wszystkim chrześcijanom każdego Kościoła sui iuris, także łacińskiego.
§ 2. Chrześcijanie Kościołów wschodnich mogą ważnie przyjąć chryzmację także od prezbiterów Kościoła łacińskiego, według uprawnień, jakie oni posiadają.
§ 3. Każdy prezbiter godziwie udziela chryzmacji jedynie chrześcijanom własnego Kościoła sui iuris. Co się zaś tyczy chrześcijan innych Kościołów sui iuris, czyni to godziwie, jeśli czyni to w odniesieniu: do własnych podwładnych, do tych, którym udziela chrztu z innego prawnego tytułu, albo do tych, którzy znajdują się w niebezpieczeństwie śmierci, zawsze z 
zachowaniem umów zawartych w tym przedmiocie między Kościołami sui iuris.
KPK/83: 886 § 1, 887
KPK/17: 783 § 1, 784
Kan. 697. Wtajemniczenie sakramentalne w misterium zbawienia doskonali się w przyjęciu Eucharystii i dlatego Eucharystia powinna być udzielana chrześcijanom jak najszybciej po chrzcie i chryzmacji, według norm prawa partykularnego własnego Kościoła sui iuris. KPK/83: 842 § 2
ROZDZIAŁ III
BOSKA EUCHARYSTIA
Kan. 698. W Boskiej Liturgii przez posługę kapłana w osobie Chrystusa sprawowaną nad darami Kościoła, mocą Ducha Świętego nieprzerwanie dokonuje się to, co sam Pan Jezus uczynił podczas Ostatniej Wieczerzy, kiedy dał uczniom swoje Ciało na Krzyżu za nas ofiarowane i swoją Krew za nas przelaną, ustanawiając prawdziwą i mistyczną ofiarę, w której owa Ofiara Krzyża jest wspominana z dziękczynieniem, jest uobecniana i w której uczestniczy Kościół poprzez ofiarę i komunię dla wyrażenia i udoskonalenia jedności Ludu Bożego w budowaniu swojego Ciała, to jest Kościoła. KPK/83: 897
KPK/17: 801
Kan. 699. § 1. Władzę sprawowania Boskiej Liturgii mają wyłącznie Biskupi i prezbiterzy. KPK/83: 900 § 1
KPK/17: 802
§ 2. Diakoni swoją posługę podczas Boskiej Liturgii wypełniają według przepisów ksiąg liturgicznych razem z biskupami i prezbiterami.
§ 3. Pozostali chrześcijanie mocą chrztu i chryzmacji czynnie uczestniczą w Ofierze Chrystusa zebrani na obrzędach Boskiej Liturgii według sposobu określonego w księgach liturgicznych lub w prawie partykularnym. Najpełniej czynią to wtedy, gdy spożywają z owej Ofiary Ciało i Krew Pańską. KPK/83: 898
KPK/17: 863, 1273
Kan. 700. § 1. Co zaś odnosi się do sposobu celebrowania Boskiej Liturgii, czy to indywidualnie, czy to w koncelebrze, w pierwszym rzędzie należy mieć na uwadze potrzeby pastoralne chrześcijan. KPK/83: 902
KPK/17: 803
§ 2. Jeśli jednak jest to możliwe, dla ukazania jedności kapłaństwa i ofiary, prezbiterzy powinni sprawować Boską Liturgię pod przewodnictwem biskupa lub razem z innymi prezbiterami, z zachowaniem prawa każdego kapłana do indywidualnego odprawiania, jednak nie w tym samym czasie, gdy w tym samym kościele ma miejsce koncelebra. KPK/83: 902
Kan. 701. Koncelebra Biskupów i prezbiterów różnych Kościołów sui iuris dla słusznej przyczyny, przede wszystkim dla pielęgnowania miłości i okazania jedności między Kościołami, może być sprawowana za zgodą Biskupa eparchialnego, z przestrzeganiem wszystkich przepisów ksiąg liturgicznych głównego celebransa, w sposób wolny od jakiegokolwiek synkretyzmu liturgicznego, przy czym pożądane jest zachowanie szat liturgicznych i insygniów własnego Kościoła sui iuris.
Kan. 702. Zabrania się kapłanom katolickim koncelebrowania Boskiej Liturgii z kapłanami lub innymi szafarzami akatolickimi. KPK/83: 908
Kan. 703. § 1. Kapłan obcy nie może być dopuszczony do sprawowania Boskiej Liturgii, jeśli nie przedstawi rektorowi kościoła pisma polecającego własnego Hierarchy lub w inny sposób nie udowodni temuż rektorowi swojej uczciwości. KPK/83: 903
KPK/17: 804 § 1, 2
§ 2. Biskup eparchialny ma prawo wydać dokładniejsze normy w tym przedmiocie, których przestrzegać muszą wszyscy kapłani, także w jakikolwiek sposób wyjęci. KPK/17: 804 § 3
Kan. 704. Boska Liturgia może być sprawowana we wszystkie dni, z wyjątkiem tych, w których zabraniają tego przepisy ksiąg liturgicznych Kościoła sui iuris, do którego należy kapłan.
Kan. 705. § 1. Kapłan katolicki może sprawować Boską Liturgię na ołtarzu każdego Kościoła katolickiego. KPK/83: 932 § 2
KPK/17: 822 § 1
§ 2. Aby kapłan mógł sprawować Boską Liturgię w kościele akatolickim, potrzebne jest zezwolenie Hierarchy miejsca. KPK/83: 933
KPK/17: 823 § 1
Kan. 706. W Boskiej Liturgii święte dary, które są ofiarowywane, to czysty chleb pszenny świeżo przyrządzony tak, aby nie było niebezpieczeństwa zepsucia i wino naturalne z winnego krzewu nie zepsute. KPK/83: 924 § 2, 3
KPK/17: 815 § 1, 2
Kan. 707. § 1. Odnośnie do przygotowania chleba eucharystycznego, modlitw zanoszonych przez kapłanów przed sprawowaniem Boskiej Liturgii, zachowania postu eucharystycznego, szat liturgicznych, czasu i miejsca sprawowania i tym podobnych, prawo partykularne każdego Kościoła sui iuris winno ustanowić dokładne normy. KPK/83: 909, 926, 929, 931, 932 § 1
KPK/17: 810, 811 § 1, 816, 820
§ 2. Jeśli nie budzi to zdziwienia chrześcijan, wolno użyć szat liturgicznych i chleba innego Kościoła sui iuris, jeśli nie ma szat liturgicznych i chleba własnego Kościoła sui iuris.
Kan. 708. Hierarchowie miejsca i proboszczowie powinni się troszczyć, aby wszyscy chrześcijanie zostali pilnie pouczeni o konieczności przyjęcia Boskiej Eucharystii w niebezpieczeństwie śmierci oraz w okresach ustanowionych przez najczcigodniejszą tradycję lub prawo partykularne własnego Kościoła sui iuris, a zwłaszcza w okresie paschalnym, w którym Chrystus Pan powierzył misteria eucharystyczne. KPK/83: 898, 920 § 2, 921 § 1
KPK/17: 859 § 1, 4, 864 § 1
Kan. 709. § 1. Eucharystię rozdziela kapłan, lub gdy prawo partykularne własnego Kościoła sui iuris tak stanowi, także diakon. KPK/83: 910 § 1
KPK/17: 845 § 1, 2
§ 2. Synod Biskupów Kościoła patriarchalnego lub Rada Hierarchów mają prawo ustanowić stosowne normy, według których także inni chrześcijanie mogą rozdzielać Boską Eucharystię. KPK/83: 910 § 2
Kan. 710. Co do udziału dzieci w Boskiej Eucharystii po przyjęciu chrztu i chryzmacji, należy przestrzegać przepisów ksiąg liturgicznych własnego Kościoła sui iuris, z zachowaniem właściwej ostrożności. KPK/83: 913 § 1
KPK/17: 854 § 1, 2, 3, 4, 5
Kan. 711. Ten, kto ma świadomość grzechu ciężkiego, nie powinien sprawować Boskiej Liturgii ani przyjmować Boskiej Eucharystii, chyba że istnieje poważna racja i nie ma możliwości skorzystania z sakramentu pokuty. W takim jednak wypadku powinien wzbudzić akt żalu doskonałego, który zawiera w sobie postanowienie wyspowiadania się jak najszybciej. KPK/83: 916
KPK/17: 807, 856
Kan. 712. Przyjęcie Boskiej Eucharystii jest zabronione tym, którzy są publicznie znani jako niegodni. KPK/83: 915
KPK/17: 855 § 1

Kan. 713. § 1. Boska Eucharystia powinna być rozdzielana podczas sprawowania Boskiej Liturgii, jeśli słuszna przyczyna czego innego nie doradza. KPK/83: 918
KPK/17: 863
§ 2. Odnośnie do przygotowania do uczestniczenia w Boskiej Liturgii poprzez post, modlitwy i inne uczynki chrześcijan, należy wiernie zachowywać normy Kościoła sui iuris, do którego należą, nie tylko w granicach terytorium tego Kościoła, ale, o ile to możliwe, na całym świecie. KPK/83: 919 § 1
KPK/17: 858 § 1
Kan. 714. § 1. W kościołach, gdzie sprawowany jest publiczny kult Boży i przynajmniej kilka razy w miesiącu Boska Liturgia, Boska Eucharystia powinna być przechowywana przede wszystkim dla chorych, z wiernym zachowaniem przepisów ksiąg liturgicznych własnego Kościoła sui iuris, i z najwyższym szacunkiem adorowana przez chrześcijan. KPK/83: 934 § 1, 2
KPK/17: 1265 § 1
§ 2. Strzeżenie Boskiej Eucharystii podlega szczególnej trosce i kierownictwu Hierarchy miejsca.
Kan. 715. § 1. Kapłani godziwie mogą przyjmować ofiary, które chrześcijanie według uznanego zwyczaju Kościoła ofiarują im z racji sprawowania Boskiej Liturgii w ich własnych intencjach. KPK/83: 945 § 1
KPK/17: 824 § 1
§ 2. Wolno także, jeśli jest taki prawny zwyczaj, przyjąć także ofiary z racji sprawowania Liturgii wcześniej poświęconych darów i z racji czynienia wspomnień podczas Boskiej Liturgii.
Kan. 716. Z zachowaniem kan. 1013 usilnie zaleca się, aby Biskupi eparchialni, o ile to możliwe, wprowadzali praktykę, według której przyjmuje się jedynie te ofiary z okazji sprawowania Boskiej Liturgii, które chrześcijanie dobrowolnie składają. Wszystkim zaś kapłanom zaleca się, aby także nie otrzymawszy ofiary sprawowali Boską Liturgię w intencjach chrześcijan, zwłaszcza ubogich. KPK/83: 945 § 2
Kan. 717. Kapłani, jeśli przyjmują ofiary z racji sprawowania Boskiej Liturgii od chrześcijan innego Kościoła sui iuris, mają poważny obowiązek zachowania w odniesieniu do tych ofiar norm tego Kościoła, jeśli co innego nie wynika ze strony ofiarodawcy.
ROZDZIAŁ IV
SAKRAMENT POKUTY
Kan. 718. W sakramencie pokuty chrześcijanie, którzy, popełniwszy po chrzcie grzechy, prowadzeni przez Ducha Świętego zwracają do Boga serca i poruszeni żalem za grzechy zaczynają nowe życie, przez posługę kapłana, wyznając przed nim grzechy i przyjąwszy odpowiednią pokutę, otrzymują przebaczenie od Boga i jednocześnie dostępują pojednania z Kościołem, któremu grzesząc zadali ranę. W ten sposób sakrament pokuty ukierunkowuje jak najbardziej ku pogłębieniu życia chrześcijańskiego i przygotowuje do przyjęcia Boskiej Eucharystii. KPK/83: 959
KPK/17: 870
Kan. 719. Ten, kto ma świadomość grzechu ciężkiego, powinien jak najszybciej skorzystać z sakramentu pokuty. Wszystkich zaś chrześcijan usilnie zachęca się, aby często przyjmowali ten sakrament, zwłaszcza w okresach postu i pokuty zachowywanych we własnym Kościele sui iuris. KPK/83: 989
KPK/17: 906
Kan. 720. § 1. Indywidualna i integralna spowiedź oraz rozgrzeszenie stanowią jedyny zwyczajny sposób, przez który chrześcijanin, świadomy grzechu ciężkiego, dostępuje pojednania z Bogiem i Kościołem. Jedynie niemożliwość fizyczna lub moralna zwalnia z takiej spowiedzi. W takim wypadku pojednanie może się dokonać także innymi sposobami. KPK/83: 960
§ 2. Absolucja wielu penitentów równocześnie bez uprzedniej indywidualnej spowiedzi, na sposób ogólny, nie może być udzielona, chyba że: KPK/83: 961 § 1
zagraża niebezpieczeństwo śmierci i brak czasu na to, by kapłan lub kapłani wyspowiadali poszczególnych penitentów; KPK/83: 961 § 1 n. 1
istnieje poważna konieczność, a mianowicie kiedy z uwagi na liczbę penitentów nie ma dostatecznie dużo spowiedników do należytego wyspowiadania każdego z osobna w odpowiednim czasie, na skutek czego penitenci bez własnej winy musieliby pozostawać przez długi czas bez łaski sakramentalnej albo Komunii św. Nie jest uważana za dostateczną konieczność sytuacja, gdy nie ma wystarczającej liczby spowiedników jedynie z powodu wielkiego napływu penitentów, jaki może się zdarzyć podczas jakiejś wielkiej uroczystości lub pielgrzymki. KPK/83: 961 § 1 n. 2
§ 3. Określenie, czy zachodzi taka poważna konieczność, należy do Biskupa eparchialnego, który po zasięgnięciu rady Patriarchy i Biskupów eparchialnych innych Kościołów sui iuris wykonujących swą władzę na tym samym terytorium, może określić także ogólnymi przepisami przypadki takiej konieczności. KPK/83: 961 § 2
Kan. 721. § 1. By chrześcijanin ważnie skorzystał z sakramentalnej absolucji udzielonej wielu penitentom równocześnie, wymaga się od niego nie tylko odpowiedniej dyspozycji, lecz również postanowienia, że w odpowiednim czasie wyzna grzechy ciężkie, których teraz wyznać nie może. KPK/83: 962 § 1
§ 2. Chrześcijan, o ile to możliwe, należy pouczyć o tych wymogach i zachęcić ponadto, aby zwłaszcza w niebezpieczeństwie śmierci, każdy wzbudził akt żalu. KPK/83: 962 § 2
Kan. 722. § 1. Sakrament pokuty może być sprawowany jedynie przez kapłana. KPK/83: 965
KPK/17: 871
§ 2. Wszyscy Biskupi z mocy samego prawa mogą sprawować sakrament pokuty na całym świecie, chyba że, co odnosi się do godziwości, Biskup eparchialny w poszczególnym przypadku wyraźnie się temu sprzeciwi. KPK/83: 967 § 1
§ 3. Prezbiterzy zaś, aby czynili to ważnie, powinni najpierw otrzymać upoważnienie do sprawowania sakramentu pokuty, które można posiadać z mocy samego prawa lub na podstawie specjalnego udzielenia kompetentnej władzy. KPK/83: 966 § 1, 2
KPK/17: 872, 874 § 1
§ 4. Prezbiterzy, którzy upoważnienie do sprawowania sakramentu pokuty otrzymali z urzędu albo na podstawie udzielenia przez Hierarchę miejsca tej eparchii, do której należą lub w której mają stałe zamieszkanie, mogą ważnie sprawować ten sakrament na całym świecie wobec wszystkich chrześcijan, chyba że Hierarcha miejsca w poszczególnym przypadku się temu sprzeciwi. Z tego upoważnienia korzystają godziwie, gdy zachowują normy wydane przez Biskupa eparchialnego za domniemaną przynajmniej zgodą rektora kościoła lub, w przypadku domu instytutu życia konsekrowanego, za zgodą przynajmniej domniemaną, przełożonego domu. KPK/83: 967 § 2
Kan. 723. § 1. Na mocy urzędu, stosownie do zakresu władzy, upoważnienie do spowiadania posiada, oprócz Hierarchy miejsca, także proboszcz i ten, kto prawnie zastępuje proboszcza. KPK/83: 968 § 1
KPK/17: 873 § 1
§ 2. Na mocy urzędu upoważnienie do spowiadania ma także każdy przełożony instytutu zakonnego lub stowarzyszenia życia wspólnego na wzór zakonników na prawie papieskim lub patriarchalnym, jeśli jest kapłanem, w odniesieniu do członków własnego instytutu, a także w odniesieniu do tych, którzy dniem i nocą przebywają w jego domu. KPK/83: 967 § 3, 968 § 2
KPK/17: 873 § 2
Kan. 724. § 1. Tylko Hierarcha miejsca jest kompetentny do udzielania upoważnienia wszystkim prezbiterom do spowiadania jakichkolwiek chrześcijan. KPK/83: 969 § 1
KPK/17: 875 § 1
§ 2. Przełożony instytutu życia konsekrowanego, o ile posiada wykonawczą władzę rządzenia, może udzielać każdemu prezbiterowi upoważnienia, o którym mowa w kan. 723 § 2, stosownie do norm typików lub statutów. KPK/83: 967 § 3, 969 § 2
KPK/17: 875 § 1
Kan. 725. Każdy kapłan może ważnie i godziwie rozgrzeszyć jakichkolwiek penitentów znajdujących się w niebezpieczeństwie śmierci z jakichkolwiek grzechów, nawet jeśli jest obecny inny kapłan posiadający upoważnienie do sprawowania sakramentu pokuty. KPK/83: 976
KPK/17: 882
Kan. 726. § 1. Upoważnienie do sprawowania sakramentu pokuty może być odwołane tylko z poważnej przyczyny. KPK/83: 974 § 1
KPK/17: 880 § 1
§ 2. Po odwołaniu upoważnienia do spowiadania udzielonego przez Hierarchę, o którym mowa w kan. 722 § 4, prezbiter traci je na całym świecie. Po odwołaniu zaś przez inną kompetentną władzę, traci je jedynie na terytorium odwołującego. KPK/83: 974 § 2, 4
§ 3. Poza odwołaniem, upoważnienie do sprawowania sakramentu pokuty, o którym mowa w kan. 722 § 4, traci się poprzez utratę urzędu, przynależności do eparchii lub stałego zamieszkania. KPK/83: 975
KPK/17: 873 § 3
Kan. 727. W niektórych przypadkach pożytecznym dla zbawienia dusz może okazać się ograniczenie upoważnienia do rozgrzeszania i zarezerwowanie określonej władzy. Nie można tego jednak uczynić bez zgody Synodu Biskupów Kościoła patriarchalnego, Rady Hierarchów lub Stolicy Apostolskiej.
Kan. 728. § 1. Stolicy Apostolskiej jest zarezerwowane rozgrzeszenie z następujących grzechów:
bezpośrednie naruszenie tajemnicy spowiedzi;
rozgrzeszenie wspólnika w grzechu przeciwko czystości. 
§ 2. Biskupowi eparchialnemu jest zastrzeżone rozgrzeszenie z grzechu dokonania aborcji, gdy skutek nastąpił.
Kan. 729. Jakiekolwiek zastrzeżenia rozgrzeszenia nie mają mocy:
jeśli spowiada się osoba chora, która nie może opuścić domu, lub nupturient z okazji sakramentu małżeństwa;
jeśli na podstawie roztropnego osądu spowiednika nie może on zwrócić się o upoważnienie do kompetentnej władzy bez poważnej niedogodności dla penitenta lub bez narażenia na niebezpieczeństwo naruszenia tajemnicy sakramentalnej;
poza granicami terytorium, na którym zastrzegający wykonuje swoją władzę.
Kan. 730. Rozgrzeszenie wspólnika w grzechu przeciwko czystości poza niebezpieczeństwem śmierci jest nieważne. KPK/83: 977
KPK/17: 884
Kan. 731. Kto wyznaje w spowiedzi, że niewinnego spowiednika oskarżył przed władzą kościelną o przestępstwo nakłaniania do grzechu przeciwko czystości, nie powinien być rozgrzeszony, jeśli najpierw formalnie nie odwoła fałszywego doniesienia i nie wyrazi gotowości naprawienia szkód, jeśli takie wynikły. KPK/83: 982
KPK/17: 894
Kan. 732. § 1. Spowiednik powinien zastosować odpowiednie do choroby lekarstwo, nakładając należne czyny pokutne, stosownie do rodzaju, ciężkości i liczby grzechów, z uwzględnieniem sytuacji penitenta i jego dyspozycji do nawrócenia. KPK/83: 981
KPK/17: 887

§ 2. Kapłan powinien pamiętać, że Bóg ustanowił go szafarzem Bożej sprawiedliwości i miłosierdzia, dlatego jako ojciec duchowny powinien także odpowiednio udzielić rady, w jaki sposób penitent może wzrosnąć w swoim powołaniu do świętości. KPK/83: 978 § 1
KPK/17: 888 § 1
Kan. 733. § 1. Tajemnica spowiedzi jest nienaruszalna. Spowiednik powinien pilnie troszczyć się o to, by ani słowem, ani znakiem, ani w jakikolwiek inny sposób i dla jakiejkolwiek przyczyny w niczym nie zdradzić penitenta. KPK/83: 983 § 1
KPK/17: 889 § 1
§ 2. Obowiązek zachowania tajemnicy ma także tłumacz, jeśli występuje, jak również wszyscy inni, którzy w jakikolwiek sposób zdobyli ze spowiedzi wiadomości o grzechach. KPK/83: 983 § 2
KPK/17: 889 § 2
Kan. 734. § 1. Bezwzględnie zabrania się spowiednikowi korzystania z wiadomości uzyskanych w spowiedzi, powodujących uciążliwości dla penitenta, nawet przy wykluczeniu wszelkiego niebezpieczeństwa wyjawienia. KPK/83: 984 § 1
KPK/17: 890 § 1
§ 2. Kto posiada władzę, nie może w żaden sposób korzystać w zewnętrznym zarządzaniu z wiadomości, jakie uzyskał o grzechach wyznanych w jakimkolwiek czasie w spowiedzi. KPK/83: 984 § 2
KPK/17: 890 § 2
§ 3. Przełożeni instytutów naukowych nie powinni sprawować sakramentu pokuty w odniesieniu do swoich wychowanków. KPK/83: 985
KPK/17: 891
Kan. 735. § 1. Każdy, komu na mocy urzędu została zlecona troska duszpasterska, jest obowiązany dbać o to, by chrześcijanie jemu powierzeni mogli skorzystać z sakramentu pokuty, jeśli w sposób uzasadniony o to proszą, a także by dać im sposobność przystępowania do indywidualnej spowiedzi w ustalonych i dogodnych dla nich dniach i godzinach. KPK/83: 986 § 1
KPK/17: 892 § 1
§ 2. W razie konieczności każdy kapłan, który posiada upoważnienie do sprawowania sakramentu pokuty, a w niebezpieczeństwie śmierci także każdy inny kapłan, powinien ten sakrament sprawować. KPK/83: 986 § 2
KPK/17: 892 § 2
Kan. 736. § 1. Miejscem właściwym dla sprawowania sakramentu pokuty jest kościół, z zachowaniem prawa partykularnego. KPK/83: 964 § 1
KPK/17: 908
§ 2. W przypadku choroby lub w razie zaistnienia innej słusznej przyczyny sakrament ten może być sprawowany także poza właściwym miejscem.
ROZDZIAŁ V
NAMASZCZENIE CHORYCH
Kan. 737. § 1. Przez sakramentalne namaszczenie chorych sprawowane przez kapłana wraz z modlitwą, chrześcijanie będący w stanie ciężkiej choroby i skruszeni w sercu otrzymują łaskę, dzięki której umocnieni w nadziei wiecznej i uwolnieni od grzechów są wspomagani do prowadzenia poprawnego życia i do przezwyciężenia choroby oraz do znoszenia cierpienia. KPK/83: 998
KPK/17: 937
§ 2. W Kościołach, w których jest zwyczaj, aby sakrament namaszczenia był sprawowany równocześnie przez wielu kapłanów, należy, o ile to możliwe, ten zwyczaj zachować.
Kan. 738. Chrześcijanie niech przyjmują chętnie namaszczenie chorych ilekroć ciężko chorują. Duszpasterze i osoby bliskie chorym powinni troszczyć się, aby w odpowiednim czasie chorzy zostali wzmocnieni tym sakramentem. KPK/83: 1001
KPK/17: 944
Kan. 739. § 1. Sakrament namaszczenia chorych ważnie sprawuje każdy kapłan i tylko kapłan. KPK/83: 1003 § 1
KPK/17: 938 § 1
§ 2. Sprawowanie sakramentu namaszczenia chorych należy do proboszcza, wikariusza parafialnego i do wszystkich innych kapłanów wobec osób, o które troska została im powierzona z urzędu. Każdy zaś kapłan może, przynajmniej za domniemaną zgodą wyżej wymienionych, ten sakrament sprawować, a w przypadku konieczności powinien to uczynić. KPK/83: 1003 § 2
KPK/17: 938 § 2
Kan. 740. Chrześcijanom ciężko chorym, którzy są nieprzytomni lub pozbawieni używania rozumu, należy udzielić tego sakramentu w niebezpieczeństwie śmierci lub także, według osądu kapłana, w innym czasie. KPK/83: 1006
KPK/17: 943
Kan. 741. Olej potrzebny przy sprawowaniu sakramentu namaszczenia chorych powinien być pobłogosławiony i, jeśli inaczej nie stanowi prawo partykularne własnego Kościoła sui iuris, przez tego samego kapłana, który sprawuje sakrament. KPK/83: 999
KPK/17: 945
Kan. 742. Należy dokładnie zachować słowa, porządek i sposób namaszczenia przepisane w księgach liturgicznych. Jedynie w przypadku konieczności wystarczy jedno namaszczenie z właściwą formułą. KPK/83: 1000 § 1
KPK/17: 947 § 1

ROZDZIAŁ VI
ŚWIĘCENIA

Kan. 743. Przez sakrament święceń udzielany przez biskupa, poprzez działającego Ducha Świętego są ustanawiani święci szafarze, którzy ubogacani są zadaniem i władzą udzieloną przez Chrystusa Pana Jego Apostołom i na różnych stopniach owocują głoszeniem Ewangelii oraz pasterzowaniem i uświęcaniem Ludu Bożego. KPK/83: 1008
KPK/17: 948
ARTYKUŁ I
SZAFARZ ŚWIĘCEŃ
Kan. 744. Jedynie biskup ważnie udziela święceń poprzez włożenie rąk i modlitwę przepisaną przez Kościół. KPK/83: 1009 § 2, 1012
KPK/17: 951
Kan. 745. Święcenia biskupie są zarezerwowane według norm prawa Biskupowi Rzymskiemu, Patriarsze lub Metropolicie w ten sposób, że żadnemu biskupowi nie godzi się wyświęcać kogokolwiek na biskupa, jeśli wcześniej nie upewni się o prawnym zleceniu. KPK/83: 1013
KPK/17: 953
CS: 242, 256 § 1 n. 1, 319 n. 1, 320 § 1 n. 4, 326 § 1 n. 2
Kan. 746. § 1. Biskup jest wyświęcany przez trzech biskupów, z wyjątkiem przypadku ostatecznej konieczności. KPK/83: 1014
KPK/17: 954
§ 2. Biskupi drugi i trzeci, jeśli nie mogą być obecni biskupi tego samego Kościoła sui iuris co pierwszy biskup udzielający święceń, mogą być z innego Kościoła sui iuris.
Kan. 747. Kandydat do diakonatu lub prezbiteratu powinien być święcony przez własnego Biskupa eparchialnego lub przez innego Biskupa na podstawie dymisoriów wystawionych zgodnie z prawem. KPK/83: 1015 § 1
KPK/17: 955 § 1
Kan. 748. § 1. Jeśli chodzi o święcenia, własnym Biskupem eparchialnym tego, który ma nabyć przynależność do jakiejś eparchii, jest Biskup tej eparchii, w której kandydat ma stałe zamieszkanie albo eparchii, której służbie postanowił się poświęcić, deklarując to na piśmie. Jeśli natomiast chodzi o święcenia tego, który do jakiejś eparchii już należy, Biskupem własnym jest Biskup tej eparchii. KPK/83: 1016
KPK/17: 956
§ 2. Kandydata będącego podwładnym, a należącego do innego Kościoła sui iuris, Biskup eparchialny nie może wyświęcić bez zgody Stolicy Apostolskiej. Jeśli dotyczy to kandydata, który należy do Kościoła patriarchalnego i w granicach tego Kościoła ma stałe lub tymczasowe zamieszkanie, tej zgody może udzielić także Patriarcha. KPK/83: 1015 § 2
KPK/17: 955 § 2
Kan. 749. Biskup nie może udzielać święceń w obcej eparchii bez zezwolenia miejscowego Biskupa eparchialnego, chyba że prawo partykularne Kościoła patriarchalnego w tym, co dotyczy Patriarchy, inaczej stanowi. KPK/83: 1017
KPK/17: 1008
Kan. 750. § 1. Dymisorie, z zachowaniem kan. 472, 537 i 560 § 1, mogą wystawić: KPK/83: 1018 § 1
KPK/17: 958 § 1
własny Biskup eparchialny; KPK/83: 1018 § 1 n. 1
KPK/17: 958 § 1 n. 1, 4
administrator Kościoła patriarchalnego, a za zgodą konsultorów eparchialnych, administrator eparchii; KPK/83: 1018 § 1 n. 2
KPK/17: 958 § 1 n. 3
§ 2. Administrator Kościoła patriarchalnego nie może wystawić dymisoriów tym, którym odmówił tego Patriarcha, a administrator eparchii tym, którym odmówił biskup eparchialny. KPK/83: 1018 § 2
KPK/17: 958 § 2
Kan. 751. Nie należy wystawiać dymisoriów, dopóki nie ma wszystkich świadectw wymaganych przez prawo. KPK/83: 1020
KPK/17: 960 § 1
Kan. 752. Dymisorie może przesłać własny Biskup eparchialny do jakiegokolwiek Biskupa tego samego Kościoła sui iuris, co mający przyjąć święcenia, nie zaś do innego Biskupa, chyba że za zgodą tych, o których mowa w kan. 748 § 2. KPK/83: 1021
KPK/17: 961
Kan. 753. Dymisorie mogą być przez udzielającego lub jego następcę czymś uwarunkowane lub odwołane. Raz jednak udzielone nie tracą ważności w wypadku wygaśnięcia władzy tego, kto je wystawił. KPK/83: 1023
KPK/17: 963
ARTYKUŁ II
PODMIOT ŚWIĘCEŃ
Kan. 754. Święcenia może ważnie przyjąć tylko mężczyzna ochrzczony. KPK/83: 1024
KPK/17: 968 § 1
Kan. 755. Biskup eparchialny i wyższy przełożony jedynie dla najpoważniejszej przyczyny, także tajnej, może zabronić przystąpienia do święceń prezbiteratu własnemu diakonowi, z zachowaniem możności wniesienia rekursu, zgodnie z prawem. KPK/83: 1030
KPK/17: 970
Kan. 756. Nie godzi się, aby kogokolwiek w jakikolwiek sposób i z jakiejkolwiek przyczyny do przyjęcia święceń przymuszać lub zdatnego według prawa odwodzić od ich przyjęcia. KPK/83: 1026
KPK/17: 971
CS: 158
Kan. 757. Temu, kto odmawia przyjęcia święceń wyższych nie można zabronić wykonywania już przyjętych święceń, chyba że jest związany kanoniczną przeszkodą albo, według osądu Biskupa eparchialnego lub wyższego przełożonego, istnieje inna poważna przyczyna. KPK/83: 1038
KPK/17: 973 § 2
1º WYMOGI STAWIANE KANDYDATOM DO ŚWIĘCEŃ
Kan. 758. § 1. Aby ktoś mógł być godziwie wyświęcony wymaga się: KPK/17: 974 § 1
przyjęcia sakramentu chryzmacji; KPK/83: 1033
KPK/17: 974 § 1 n. 1
obyczajów oraz cech fizycznych i psychicznych odpowiednich do przyjęcia święceń; KPK/83: 1029
KPK/17: 973 § 3, 974 § 1 n. 2
ukończenia wieku przepisanego prawem; KPK/17: 974 § 1 n. 3
odpowiedniej wiedzy; KPK/83: 1027
KPK/17: 974 § 1 n. 4
przyjęcia święceń niższych według prawa partykularnego własnego Kościoła sui iuris; KPK/17: 974 § 1 n. 5
zachowania interstycji przewidzianych prawem partykularnym. KPK/83: 1031 § 1
KPK/17: 974 § 1 n. 6
§ 2. Wymaga się ponadto, aby kandydat nie był związany przeszkodami, według kan. 762. KPK/83: 1025 § 1
KPK/17: 968 § 1, 973 § 3
§ 3. Odnośnie do żonatych kandydatów przystępujących do święceń, należy zachować prawo partykularne własnego Kościoła sui iuris lub normy specjalne ustanowione przez Stolicę Apostolską. CS: 71

Kan. 759. § 1. Do przyjęcia diakonatu należy ukończyć 23 lata, do prezbiteratu należy ukończyć 24 lata, z zachowaniem prawa partykularnego własnego Kościoła sui iuris, które może ustanowić wyższy wiek do przyjęcia święceń. KPK/83: 1031 § 1
KPK/17: 975

§ 2. Dyspensa ponad rok od wieku wymaganego przez prawo powszechne jest zarezerwowana Patriarsze w odniesieniu do kandydata, który posiada stałe lub tymczasowe zamieszkanie w granicach Kościoła patriarchalnego; w pozostałych przypadkach Stolicy Apostolskiej. KPK/83: 1031 § 4
Kan. 760. § 1. Wyświęcić na diakona można jedynie po ukończeniu przez kandydata czwartego roku studiów filozoficzno-teologicznych, chyba że Synod Biskupów Kościoła patriarchalnego lub Rada Hierarchów postanowiła inaczej. KPK/83: 1032 § 1
KPK/17: 976 § 2
§ 2. Jeśli chodzi o kandydata nie przystępującego do kapłaństwa, można go wyświęcić na diakona po ukończeniu przez niego trzech lat studiów, o których mowa w kan. 354. Jeśli zaś później zechce przystąpić do święceń kapłańskich, powinien wcześniej odpowiednio uzupełnić studia teologiczne. KPK/83: 1032 § 3
Kan. 761. Kandydat do święceń diakonatu lub prezbiteratu, aby godziwie był wyświęcony, powinien przedłożyć własnemu Biskupowi eparchialnemu lub wyższemu przełożonemu własnoręcznie podpisaną deklarację, w której stwierdza, że z własnej woli i w sposób wolny przyjmuje święcenia i złączone z nimi obowiązki oraz że zawsze będzie wykonywał posługę kościelną, jednocześnie prosząc o dopuszczenie do święceń. KPK/83: 1036
KPK/17: 992

2º PRZESZKODY DO PRZYJĘCIA I WYKONYWANIA ŚWIĘCEŃ

Kan. 762. § 1. Przeszkodą do przyjęcia święceń związany jest: KPK/83: 1041, 1042
KPK/17: 984, 985, 987
kto cierpi na amencję w jakiejkolwiek formie lub innej chorobie psychicznej, na skutek której, po zasięgnięciu opinii biegłych, jest uważany za niezdatnego do właściwego wykonywania posługi; KPK/83: 1041 n. 1
KPK/17: 984 n. 3
kto popełnił przestępstwo apostazji, herezji lub schizmy; KPK/83: 1041 n. 2
KPK/17: 985 n. 1
kto usiłował zawrzeć małżeństwo, nawet tylko cywilne, bądź sam związany węzłem małżeńskim albo święceniami lub wieczystym publicznym ślubem czystości, bądź też z kobietą związaną ważnym małżeństwem lub takim samym ślubem; KPK/83: 1041 n. 3
KPK/17: 985 n. 3
kto popełnił dobrowolne zabójstwo albo spowodował aborcję, gdy skutek nastąpił, oraz wszyscy pozytywnie współdziałający; KPK/83: 1041 n. 4
KPK/17: 985 n. 4
kto poważnie i z rozmysłem zranił siebie lub innego lub usiłował odebrać sobie życie; KPK/83: 1041 n. 5
KPK/17: 985 n. 5
kto wykonał akt święceń zarezerwowany mającym święcenia biskupie lub prezbiteratu albo nie mając tych święceń, albo nie mogąc go wykonać na skutek zakazu wynikającego z jakiejś kary kanonicznej; KPK/83: 1041 n. 6
KPK/17: 985 n. 7
kto sprawuje urząd lub zarząd zakazany duchownym, związany z obowiązkiem rozliczenia się, dopóki nie uwolnił się przez złożenie urzędu lub zarządu i związanych z nim rozliczeń; KPK/83: 1042 n. 2
KPK/17: 987 n. 3
neofita, dopóki według osądu Hierarchy nie został dostatecznie utwierdzony. KPK/83: 1042 n. 3
KPK/17: 987 n. 6
§ 2. Przeszkody, o których mowa w § 1, nn. 2-6, mogą pochodzić tylko z aktów popełnionych po przyjęciu chrztu jako grzechy ciężkie i zewnętrzne.
Kan. 763. Przeszkodą do wykonywania święceń jest związany: KPK/83: 1044 § 1, 2
KPK/17: 968 § 2, 985
kto przyjął święcenia bezprawnie, będąc związany przesz-
kodą do przyjęcia święceń;
KPK/83: 1044 § 1 n. 1 § 2 n. 1
KPK/17: 968 § 2
kto popełnił przestępstwa lub dokonał jednego z czynów, o 
których mowa w kan. 762 § 1, nn. 2-6;
KPK/83: 1044 § 1 n. 2, 3
KPK/17: 985 n. 1, 3, 4, 5, 7
kto popadł w amencję lub inną chorobę psychiczną, o której 
mowa w kan. 762 § 1, n. 1, dopóki Hierarcha, po zasięgnięciu 
opinii biegłego, nie zezwoli na wykonywanie święceń.
KPK/83: 1044 § 2 n. 2
KPK/17: 984 n. 3
Kan. 764. Przeszkody do przyjęcia lub wykonywania święceń nie mogą być ustanawiane prawem partykularnym. Odrzuca się zwyczaj wprowadzający nową przeszkodę lub przeciwny przeszkodzie ustanowionej prawem powszechnym. KPK/83: 1040
Kan. 765. Nieznajomość przeszkód nie uwalnia od nich. KPK/83: 1045
KPK/17: 988
Kan. 766. Przeszkody zwielokrotniają się z różnych ich przyczyn, nie zaś na skutek powtarzania tej samej przyczyny, chyba że chodzi o przeszkodę pochodzącą z dobrowolnego zabójstwa lub ze skutecznie dokonanej aborcji. KPK/83: 1046
KPK/17: 989
Kan. 767. § 1. Biskup eparchialny lub Hierarcha instytutu życia konsekrowanego może dyspensować swoich podwładnych od przeszkód do przyjęcia i wykonywania święceń z następującymi wyjątkami: KPK/83: 1047 § 1, 4
KPK/17: 990 § 1
jeśli fakt, na którym opiera się przeszkoda został wprowadzony na drogę sądową; KPK/83: 1047 § 1
KPK/17: 990 § 1
od przeszkód, o których mowa w kan. 762 § 1, nn. 2-4. KPK/83: 1047 § 2 n. 1, 2 § 3
KPK/17: 990 § 1
§ 2. Dyspensowanie od tych przeszkód jest zarezerwowane Patriarsze w odniesieniu do kandydatów lub duchownych, którzy mają stałe lub tymczasowe zamieszkanie w granicach terytorium Kościoła, któremu on przewodzi; w innych przypadkach Stolicy Apostolskiej. KPK/83: 1047 § 1, 2
KPK/17: 990 § 1
CS: 265 n. 1
§ 3. Tę samą władzę dyspensowania ma każdy spowiednik w przypadkach tajnych naglących, w których jest niemożliwe zwrócenie się do kompetentnej władzy, a zagraża niebezpieczeństwo poważnej szkody lub zniesławienia, a przynajmniej, jeśli penitent przyjętych już święceń nie może godziwie wykonywać, z obowiązkiem zwrócenia się jak najszybciej do kompetentnej władzy. KPK/83: 1048
KPK/17: 990 § 2
Kan. 768. § 1. W prośbie o dyspensę należy wymienić wszystkie przeszkody. Jednak dyspensa ogólna jest ważna również w odniesieniu do przeszkód pominiętych w dobrej wierze, z wyjątkiem przeszkód, o których mowa w kan. 762 § 1, n. 4 oraz innych wprowadzonych już na drogę sądową. Nie obejmuje natomiast 
przeszkód pominiętych w złej wierze.
KPK/83: 1049 § 1
KPK/17: 991 § 1
§ 2. W przypadku przeszkód z dobrowolnego zabójstwa lub aborcji, należy do ważności dyspensy podać także liczbę przestępstw. KPK/83: 1049 § 2
KPK/17: 991 § 2
§ 3. Dyspensa ogólna od przeszkód do przyjęcia święceń jest ważna w odniesieniu do wszystkich święceń. KPK/83: 1049 § 3
KPK/17: 991 § 3

ART. III
O TYM, CO POWINNO POPRZEDZAĆ ŚWIĘCENIA

Kan. 769. § 1. Władza, która dopuszcza do święceń, powinna otrzymać: KPK/83: 1050
KPK/17: 993
deklarację, o której mowa w kan. 761, a także świadectwo ostatnich święceń albo, jeśli dotyczy to pierwszych święceń, także świadectwo chrztu i chryzmacji; KPK/83: 1050 n. 2, 3
KPK/17: 993 n. 1
jeśli kandydat jest związany małżeństwem, świadectwo ślubu i pisemną zgodę żony; KPK/83: 1050 n. 3
KPK/17: 993 n. 1
świadectwo odbytych studiów; KPK/83: 1050 n. 1
KPK/17: 993 n. 2
świadectwo rektora seminarium lub przełożonego instytutu życia konsekrowanego lub prezbitera, którego opiece powierzony był kandydat poza seminarium - o dobrych obyczajach tego kandydata; KPK/83: 1051 n. 1
KPK/17: 993 n. 3
świadectwa, o których mowa w kan. 771 § 3; KPK/83: 1051 n. 2
świadectwa, jeśli wydaje się to pożyteczne, innych Biskupów eparchialnych lub przełożonych instytutów życia konsekrowanego, gdzie kandydat przebywał przez jakiś czas - o kwalifikacjach kandydata i jego wolności od wszystkich przeszkód kanonicznych. KPK/83: 1051 n. 2
§ 2. Powyższe dokumenty należy zachować w archiwum tej władzy.
Kan. 770. Biskup udzielając święceń na podstawie prawnych dymisoriów, które uznają kandydata za zdatnego do przyjęcia święceń, może, lecz nie musi zadowolić się tym zaświadczeniem. Jeśli jednak na podstawie swojego rozeznania uważa, że kandydat nie jest zdatny, nie powinien go wyświęcać. KPK/83: 1052 § 2, 3
KPK/17: 995 § 1, 997 § 2
Kan. 771. § 1. Nazwiska kandydatów promowanych do przyjęcia święceń powinny być podane do publicznej wiadomości w kościele parafialnym każdego kandydata, stosownie do norm prawa partykularnego.
§ 2. Wszyscy chrześcijanie, przed święceniami kandydata, mają obowiązek poinformować Biskupa eparchialnego lub proboszcza o znanych im przeszkodach. KPK/83: 1043
KPK/17: 999
§ 3. Jeśli się to wydaje pożyteczne, Biskup eparchialny może postanowić, aby proboszcz, który podaje do wiadomości zapowiedzi, albo inny prezbiter, zasięgnęli opinii osób godnych zaufania o życiu i obyczajach kandydatów i aby przesłali do kurii eparchialnej wyniki owego dochodzenia i wygłoszonych 
zapowiedzi.
KPK/83: 1051 n. 2
§ 4. Biskup eparchialny nie powinien pominąć, jeśli to pożyteczne, innych dochodzeń, także prywatnych. KPK/83: 1051 n. 2
Kan. 772. Każdy kandydat promowany do przyjęcia święceń powinien odprawić rekolekcje, według sposobu określonego prawem partykularnym. KPK/83: 1039
KPK/17: 1001 § 1

ART. IV
CZAS, MIEJSCE, ZAPISANIE I ŚWIADECTWO ŚWIĘCEŃ

Kan. 773. Święceń należy udzielać przy jak największym udziale chrześcijan w kościele w niedzielę lub święto, jeśli słuszna przyczyna czego innego nie doradza. KPK/83: 1010, 1011 § 1, 2
KPK/17: 1006 § 1, 2, 3, 
1009 § 1, 2
Kan. 774. § 1. Po udzieleniu święceń, nazwiska poszczególnych wyświęconych i Biskupa, który udzielił święceń oraz miejsce i datę święceń należy zapisać w specjalnej księdze przechowywanej w archiwum kurii eparchialnej. KPK/83: 1053 § 1
KPK/17: 1010 § 1
§ 2. Biskup, który udzielił święceń, powinien wydać każdemu wyświęconemu autentyczne świadectwo otrzymanych święceń. Ci, którzy zostali wyświęceni przez Biskupa na podstawie dymisoriów, powinni to świadectwo przedstawić własnemu Biskupowi eparchialnemu lub wyższemu przełożonemu w celu zapisania w specjalnej księdze przechowywanej w archiwum. KPK/83: 1053 § 2
KPK/17: 1010 § 2

ROZDZIAŁ VII
MAŁŻEŃSTWO

Kan. 775. Biskup eparchialny lub wyższy przełożony powinni przesłać zawiadomienie o udzieleniu święceń diakonatu proboszczowi, w którego parafii zapisany jest chrzest wyświęconego. KPK/83: 1054
KPK/17: 1011
Kan. 776. § 1. Małżeńskie przymierze, przez które mężczyzna i kobieta nieodwołalną zgodą osobową ustanawiają między sobą wspólnotę całego życia, skierowaną ze swojej natury do dobra małżonków i do zrodzenia i wychowania dzieci zostało ustanowione przez Stwórcę i rządzi się Jego prawami. KPK/83: 1055 § 1
KPK/17: 1013 § 1
CA: 2 § 1
§ 2. Z ustanowienia Chrystusa ważne małżeństwo pomiędzy ochrzczonymi tym samym jest sakramentem, przez który małżonkowie jednoczą się na obraz doskonałej jedności Chrystusa i Kościoła i łaską sakramentalną są jakby konsekrowani i umacniani przez Boga. KPK/83: 1055 § 1, 2, 1134
KPK/17: 1012 § 1, 2, 1110
CA: 1 § 1, 2, 99
§ 3. Istotnymi przymiotami małżeństwa są jedność i nierozerwalność, które w małżeństwie między ochrzczonymi nabierają szczególnej mocy z racji sakramentu. KPK/83: 1056
KPK/17: 1013 § 2
CA: 2 § 2
Kan. 777. Z małżeństwa wynikają dla małżonków równe prawa i obowiązki w tym, co należy do wspólnoty życia małżeńskiego.
KPK/83: 1135
KPK/17: 1111
CA: 100
Kan. 778. Małżeństwo mogą zawrzeć wszyscy, którym prawo tego nie zabrania.
KPK/83: 1058
KPK/17: 1035
CA: 25
Kan. 779. Małżeństwo cieszy się przychylnością prawa, dlatego w wątpliwości należy uważać małżeństwo za ważne, dopóki nie udowodni się czegoś przeciwnego. KPK/83: 1060
KPK/17: 1014
CA: 3
Kan. 780. § 1. Małżeństwo katolików, chociażby tylko jedna strona była katolicka, podlega nie tylko prawu Bożemu, lecz także kanonicznemu, z zachowaniem kompetencji władzy państwowej odnośnie do czysto cywilnych skutków małżeństwa. KPK/83: 1059
KPK/17: 1016
CA: 5
§ 2. Małżeństwo między stroną katolicką i stroną ochrzczoną akatolicką, z zachowaniem prawa Bożego, jest regulowane także:
prawem własnym Kościoła lub Wspólnoty kościelnej, do której należy strona akatolicka, jeśli ta Wspólnota posiada własne prawo małżeńskie;
prawem, które obowiązuje stronę akatolicką, jeśli Wspólnota kościelna, do której należy, nie ma własnego prawa małżeńskiego.
Kan. 781. Jeśli Kościół osądza ważność małżeństwa akatolików ochrzczonych, powinien:
w tym, co dotyczy prawa, którym strony były związane w czasie zawierania małżeństwa, należy zachować kan. 780 § 2;
w tym, co dotyczy formy zawarcia małżeństwa, Kościół uznaje każdą formę przepisaną lub dopuszczoną przez prawo, którego strony były podmiotem w czasie zawierania małżeństwa, o ile zgoda była wyrażona w formie publicznej i, jeśli przynajmniej jedna strona należała do jakiegoś Kościoła wschodniego akatolickiego, był zachowany święty obrzęd zawarcia małżeństwa.
Kan. 782. § 1. Zaręczyny, które ze starożytnej tradycji Kościołów wschodnich uroczyście poprzedzają zawarcie małżeństwa, rządzą się prawem partykularnym własnego Kościoła sui iuris. KPK/83: 1062 § 1
KPK/17: 1017 § 1
CA: 6 § 1
§ 2. Z przyrzeczenia małżeństwa nie wynika prawo do wniesienia skargi żądającej jego zawarcia. Przysługuje jednak skar-ga o wynagrodzenie szkód, jeśli takie powstały. KPK/83: 1062 § 2
KPK/17: 1017 § 3
CA: 6 § 3

ART. I
PASTERSKA TROSKA I CZYNNOŚCI POPRZEDZAJĽCE ZAWARCIE MAŁŻEŃSTWA

Kan. 783. § 1. Duszpasterze mają obowiązek troszczyć się o to, aby chrześcijanie byli przygotowani do stanu małżeńskiego: KPK/83: 1063
KPK/17: 1018, 1033
CA: 8, 23
poprzez przepowiadanie, odpowiednio przygotowaną katechezę młodzieży i dorosłych, przez którą chrześcijanie są pouczani o znaczeniu małżeństwa chrześcijańskiego, o wzajemnych obowiązkach małżeńskich, a także o pierwszorzędnym prawie i obowiązku, które mają rodzice w sprawach troski o wychowanie fizyczne, religijne, moralne, społeczne i kulturalne dzieci, stosownie do możliwości; KPK/83: 1063 n. 1
KPK/17: 1018
CA: 8
poprzez przygotowanie osobiste narzeczonych do małżeństwa, które to przygotowanie ma ich przysposobić do nowego stanu. KPK/83: 1063 n. 2
KPK/17: 1033
CA: 23
§ 2. Usilnie zachęca się narzeczonych katolików, aby w czasie zawierania małżeństwa przyjmowali Boską Eucharystię. KPK/83: 1065 § 2
§ 3. Po zawarciu małżeństwa duszpasterze powinni nieść pomoc małżonkom, aby wiernie zachowując małżeńskie przymierze, osiągali w rodzinie życie coraz bardziej święte i doskonałe. KPK/83: 1063 n. 4
KPK/17: 1018
CA: 8
Kan. 784. W prawie partykularnym każdego Kościoła sui iuris, po zasięgnięciu rady Biskupów eparchialnych innych Kościołów sui iuris, wykonujących swoją władzę na tym samym terytorium, należy ustanowić normy dotyczące egzaminu narzeczonych oraz dotyczące innych środków w celu ustalenia przed ślubem przede wszystkim tego, co tyczy się chrztu i stanu wolnego, aby pilnie ich przestrzegając, można było przystąpić do celebracji sakramentu małżeństwa. KPK/83: 1067
KPK/17: 1020 § 1, 2, 3
CA: 10 § 1, 2, 3
Kan. 785. § 1. Duszpasterze mają obowiązek, biorąc pod uwagę okoliczności miejsca i czasu, chronić odpowiednimi środkami małżeństwo przed niebezpieczeństwem nieważnego i niegodziwego sprawowania. Stąd, przed sprawowaniem małżeństwa należy się upewnić, że nic nie przeszkadza ważności i godziwości jego zawarcia. KPK/83: 1066
KPK/17: 1019 § 1
CA: 9 § 1
§ 2. Jeśli w niebezpieczeństwie śmierci nie można zdobyć innych dowodów, wystarcza, jeśli nie ma przeciwnych podejrzeń, oświadczenie narzeczonych, jeśli jest taki przypadek, zaprzysiężone, że zostali ochrzczeni i nie są związani żadną przeszkodą. KPK/83: 1068
KPK/17: 1019 § 2
CA: 9 § 2
Kan. 786.786 Wszyscy chrześcijanie mają obowiązek znane im przeszkody małżeńskie wyjawić proboszczowi lub Hierarsze miejsca przed zawarciem małżeństwa. KPK/83: 1069
KPK/17: 1027
CA: 17
Kan. 787. Proboszcz, który przeprowadził dochodzenie przedślubne, o jego wyniku powinien powiadomić autentycznym dokumentem proboszcza, który będzie błogosławił małżeństwo. KPK/83: 1070
KPK/17: 1029
CA: 19
Kan. 788. Jeśli po dokładnym dochodzeniu pozostaje jakakolwiek wątpliwość co do istnienia przeszkody, proboszcz powinien przedstawić sprawę Hierarsze miejsca. KPK/17: 1031 § 1
CA: 21 § 1
Kan. 789. Chociaż małżeństwo może być celebrowane ważnie, oprócz innych przypadków przewidzianych prawem, kapłan nie powinien błogosławić bez zezwolenia Hierarchy miejsca: KPK/83: 1071 § 1
KPK/17: 1032, 1034, 
1065 § 2
CA:22, 24, 55 § 2
małżeństwa tułaczy; KPK/83: 1071 § 1 n. 1
KPK/17: 1032
CA: 22
małżeństwa, które nie może być uznane lub zawarte według prawa cywilnego; KPK/83: 1071 § 1 n. 2
Na terytorium Polski obowiązuje ponadto Instrukcja dotycząca małżeństw 
konkordatowych z dnia 12 listopada 1998 r. n. 3 i 7.
małżeństwa osoby, którą wiążą naturalne obowiązki wobec osoby trzeciej lub wobec dzieci zrodzonych z poprzedniego związku z tą osobą;
małżeństwa małoletnich bez wiedzy ich rodziców albo wobec ich sprzeciwu; KPK/83: 1071 § 1 n. 6
KPK/17: 1034
CA: 24
małżeństwa osoby, której wyrok kościelny zabrania wstępowania w nowe małżeństwo bez wypełnienia pewnych warunków;
małżeństwa osoby, która publicznie odeszła od wiary katolickiej, nawet jeśli nie przeszła do Kościoła lub Wspólnoty kościelnej akatolickiej; w tym przypadku Hierarcha miejsca nie powinien dać zgody bez odpowiedniego zachowania kan. 814. KPK/83: 1071 § 1 n. 4, § 2
KPK/17: 1065 § 2
CA: 55 § 2

ART. II
PRZESZKODY ZRYWAJĽCE W OGÓLNOŚCI

Kan. 790. § 1. Przeszkoda zrywająca czyni osobę niezdolną do ważnego zawarcia małżeństwa. KPK/83: 1073
KPK/17: 1036 § 2
CA: 26 § 2
§ 2. Przeszkoda, chociaż dotyczy tylko jednej strony, czyni jednak małżeństwo nieważnym. KPK/17: 1036 § 3
CA: 26 § 3
Kan. 791. Przeszkodę uważa się za publiczną, jeśli może być udowodniona w zakresie zewnętrznym; w pozostałych wypadkach jest tajna. KPK/83: 1074
KPK/17: 1037
CA: 27
Kan. 792. Kościoły sui iuris nie powinny ustanawiać przeszkód zrywających prawem partykularnym, chyba że dla najpoważniejszej przyczyny, po zasięgnięciu rady zainteresowanych Biskupów eparchialnych innych Kościołów sui iuris i po konsultacji ze Stolicą Apostolską. Żadna niższa władza nie może ustanawiać nowych przeszkód zrywających. KPK/83: 1075 § 2
KPK/17: 1038 § 2
CA: 28 § 2
Kan. 793. Odrzuca się zwyczaj wprowadzający nową przeszkodę albo 
przeciwny przeszkodzie istniejącej.
KPK/83: 1076
KPK/17: 1041
CA: 30
Kan. 794. § 1. Hierarcha miejsca może zabronić zawarcia małżeństwa swoim podwładnym gdziekolwiek przebywającym, a także pozostałym chrześcijanom własnego Kościoła sui iuris aktualnie przebywającym w granicach terytorium jego eparchii w szczególnym przypadku, ale tylko czasowo, na czas trwania poważnej przyczyny. KPK/83: 1077 § 1
KPK/17: 1039 § 1
CA: 29 § 1
§ 2. Jeśli chodzi o Hierarchę miejsca, który wykonuje swoją władzę w granicach terytorium Kościoła patriarchalnego, Patriarcha może do tego zakazu dodać klauzulę nieważności; w pozostałych zaś przypadkach może to uczynić jedynie Stolica Apostolska. KPK/83: 107762 § 2
KPK/17: 1039 § 2
CA: 29 § 2
Kan. 795. § 1. Hierarcha miejsca może dyspensować od przeszkód z prawa kościelnego swoich podwładnych gdziekolwiek przebywających oraz innych chrześcijan należących do jego Kościoła sui iuris i aktualnie przebywających w granicach terytorium jego eparchii, z wyjątkiem: KPK/83: 1078 § 1
KPK/17: 1040
CA: 32 § 1
przeszkody święceń; KPK/83: 1078 § 2 n. 1
CA: 32 § 1
przeszkody publicznego wieczystego ślubu czystości złożonego w instytucie zakonnym, chyba że jest to zgromadzenie na prawie eparchialnym; KPK/83: 1078 § 2 n. 1
CA: 32 § 1
przeszkody małżonkobójstwa. KPK/83: 1078 § 1 n. 2
CA: 32 § 1
§ 2. Dyspensowanie od tych przeszkód jest zarezerwowane Stolicy Apostolskiej. Patriarcha zaś może dyspensować od przeszkód małżonkobójstwa i publicznego wieczystego ślubu czystości złożonego w zgromadzeniu założonym na każdym prawie. KPK/83: 1078 § 2
§ 3. Nigdy nie udziela się dyspensy od przeszkody pokrewieństwa w linii prostej i w drugim stopniu linii bocznej. KPK/83: 1078 § 3
Kan. 796. § 1. W grożącym niebezpieczeństwie śmierci, Hierarcha miejsca może dyspensować swoich podwładnych gdziekolwiek przebywających oraz pozostałych chrześcijan przebywających aktualnie w granicach terytorium jego eparchii, od formy zawarcia małżeństwa przepisanej prawem oraz od wszystkich i poszczególnych przeszkód z prawa kościelnego, zarówno 
publicznych jak i tajnych, z wyjątkiem przeszkody święceń kapłańskich.
KPK/83: 1079 § 1
KPK/17: 1043
CA: 33
§ 2. W tych samych okolicznościach, ale tylko w wypadkach, w których nie można zwrócić się do Hierarchy miejsca, tę samą władzę dyspensowania posiada proboszcz, inny kapłan posiadający upoważnienie do błogosławienia małżeństw i kapłan katolicki, o którym mowa w kan. 832 § 2; spowiednik zaś posiada tę samą władzę, jeśli chodzi o przeszkodę tajną, w zakresie wewnętrznym, zarówno podczas spowiedzi, jak i poza 
nią.
KPK/83: 1079 § 2, 3
KPK/17: 1044
CA: 34 § 1
§ 3. Przez niemożność zwrócenia się do Hierarchy miejsca rozumie się sytuację, w której można tego dokonać tylko innym sposobem niż listownie lub osobiście. KPK/83: 1079 § 4
CA: 34§ 2
Kan. 797. § 1. Jeśli przeszkoda zostaje wykryta, gdy już wszystko zostało przygotowane do zawarcia małżeństwa i małżeństwa nie da się odłożyć bez prawdopodobieństwa wielkiego zła do czasu uzyskania dyspensy od kompetentnej władzy, władzę dyspensowania od wszystkich przeszkód, z wyłączeniem tych, o których jest mowa w kan. 795 § 1, nn. 1 i 2, mają Hierarcha miejsca, i gdy przypadek jest tajny, wszyscy, o których mowa w kan. 796 § 2, z zachowaniem przepisanych tam warunków. KPK/83: 1080 § 1
KPK/17: 1045 § 1, 3
CA: 35 § 1, 3
§ 2. Ta władza rozciąga się także na uważnienie małżeństwa, jeśli zwłoka grozi takim samym niebezpieczeństwem i nie ma czasu na odniesienie się do kompetentnej władzy. KPK/83: 1080 § 2
KPK/17: 1045 § 2
CA: 35 § 2
Kan. 798. Kapłani, o których mowa w kan. 796 § 2 i 797 § 1, powinni o udzielonej dyspensie lub uważnieniu w zakresie zewnętrznym natychmiast powiadomić Hierarchę miejsca. Należy ją również odnotować w księdze małżeństw. KPK/83: 1081
KPK/17: 1046
CA: 36
Kan. 799. Jeśli czego innego nie postanawia reskrypt Stolicy Apostolskiej albo, w granicach ich kompetencji, reskrypt Patriarchy lub Hierarchy miejsca, dyspensa udzielona w zakresie wewnętrznym pozasakramentalnym od przeszkody tajnej powinna być zapisana w tajnym archiwum kurii eparchialnej i nie jest konieczna inna dyspensa, jeśli później przeszkoda tajna stanie się publiczną. KPK/83: 1082
KPK/17: 1047
CA: 37

ART. III
POSZCZEGÓLNE PRZESZKODY

Kan. 800. § 1. Nie może zawrzeć ważnego małżeństwa mężczyzna przed ukończeniem szesnastego roku życia i kobieta przed ukończeniem czternastego roku. KPK/83: 1083 § 1
KPK/17: 1067 § 1
CA: 57 § 1
§ 2. Prawo partykularne Kościoła sui iuris może ustalić wyższy wiek do godziwego zawarcia małżeństwa.
Kan. 801. § 1. Niezdolność dokonania stosunku małżeńskiego uprzednia i trwała, czy to ze strony mężczyzny czy kobiety, czy to absolutna czy względna, czyni małżeństwo nieważnym z samej jego natury. KPK/83: 1084 § 1
KPK/17: 1068 § 1
CA: 58 § 1
§ 2. Jeśli przeszkoda niezdolności jest wątpliwa, zarówno gdy jest to wątpliwość prawna, jak i gdy jest to wątpliwość faktyczna, nie należy zabraniać zawarcia małżeństwa ani też, dopóki trwa wątpliwość, orzekać jego nieważności. KPK/83: 1084 § 2
KPK/17: 1068 § 2
CA: 58 § 2
§ 3. Niepłodność ani nie zabrania zawarcia małżeństwa, ani nie powoduje jego nieważności, z zachowaniem kan. 821. KPK/83: 1084 § 3
KPK/17: 1068 § 3
CA: 58 § 3
Kan. 802. § 1. Nieważnie usiłuje zawrzeć małżeństwo, kto jest związany węzłem poprzedniego małżeństwa. KPK/83: 1085 § 1
KPK/17: 1069 § 1
CA: 59 § 1
§ 2. Chociaż pierwsze małżeństwo jest nieważne lub zostało rozwiązane z jakiejkolwiek przyczyny, nie wolno zawrzeć innego małżeństwa, dopóki nie stwierdzi się zgodnie z prawem i w sposób pewny nieważności lub rozwiązania poprzedniego. KPK/83: 1085 § 2
KPK/17: 1069 § 2
CA: 59 § 2
Kan. 803. § 1. Nie może być ważnie zawarte małżeństwo z osobą nieochrzczoną. KPK/83: 1086 § 1
KPK/17: 1070 § 1
CA: 60 § 1
§ 2. Jeśli w czasie zawierania małżeństwa strona była powszechnie uważana za ochrzczoną albo jej chrzest był wątpliwy, należy domniemywać, zgodnie z kan. 779, ważność małżeństwa, dopóki w sposób pewny nie udowodni się, że jedna strona była ochrzczona, a druga nieochrzczona. KPK/83: 1086 § 3
KPK/17: 1070 § 2
CA: 60 § 2
§ 3. Odnośnie do warunków dyspensowania stosuje się kan. 814. KPK/83: 1086 § 2
Kan. 804. Nieważnie usiłuje zawrzeć małżeństwo ten, kto otrzymał święcenia. KPK/83: 1087
KPK/17: 1072
CA: 62 § 1, 2
Kan. 805. Nieważnie usiłuje zawrzeć małżeństwo ten, kto jest związany wieczystym publicznym ślubem czystości złożonym w instytucie zakonnym. KPK/83: 1088
KPK/17: 1073
CA: 63
Kan. 806. Z osobą uprowadzoną lub choćby przetrzymywaną z zamiarem zawarcia z nią małżeństwa, nie można ważnie zawrzeć małżeństwa, chyba że później osoba ta uwolniona od porywacza lub przetrzymującego i znajdująca się w bezpiecznym i wolnym miejscu, sama dobrowolnie wybierze małżeństwo. KPK/83: 1089
KPK/17: 1074 § 1, 2
CA: 64 § 1, 2
Kan. 807. § 1. Kto, chcąc zawrzeć małżeństwo z określoną osobą zadaje śmierć współmałżonkowi jej lub własnemu, usiłuje nieważnie zawrzeć małżeństwo. KPK/83: 1090 § 1
KPK/17: 1075
CA: 65
§ 2. Nieważnie również usiłują zawrzeć małżeństwo ci, którzy poprzez fizyczny lub moralny współudział spowodowali śmierć współmałżonka. KPK/83: 1090 § 2
KPK/17: 1075
CA: 65
Kan. 808. § 1. W linii prostej pokrewieństwa nieważne jest małżeństwo między wszystkimi wstępnymi i zstępnymi. KPK/83: 1091 § 1
KPK/17: 1076 § 1
CA: 66 § 1
§ 2. W linii bocznej nieważne jest aż do czwartego stopnia włącznie. KPK/83: 1091 § 2
KPK/17: 1076 § 2
CA: 66 § 2
§ 3. Nigdy nie zezwala się na małżeństwo, jeśli istnieje wątpliwość, czy strony są spokrewnione w jakimś stopniu linii prostej lub w drugim stopniu linii bocznej. KPK/83: 1091 § 4
KPK/17: 1076 § 3
CA: 66 § 3
§ 4. Przeszkoda pokrewieństwa nie zwielokrotnia się. KPK/83: 1091 § 3
KPK/17: 1076 § 2
CA: 66 § 2
Kan. 809. § 1. Powinowactwo w jakimkolwiek stopniu w linii prostej i w drugim stopniu linii bocznej powoduje nieważność małżeństwa. KPK/83: 1092
KPK/17: 1077 § 1
CA: 67 § 1 n. 1
§ 2. Przeszkoda powinowactwa nie zwielokrotnia się. KPK/17: 1077 § 2
CA: 67 § 2
Kan. 810. § 1. Przeszkoda przyzwoitości publicznej powstaje: KPK/83: 1093
KPK/17: 1078
CA: 69
z nieważnego małżeństwa po rozpoczęciu życia wspólnego; KPK/83: 1093
KPK/17: 1078
CA: 69
z notorycznego lub publicznego konkubinatu; KPK/83: 1093
KPK/17: 1078
CA: 69
z rozpoczętego życia wspólnego tych, którzy zobowiązani do zachowania przepisanej prawem formy zawarcia małżeństwa, usiłowali zawrzeć małżeństwo przed urzędnikiem cywilnym lub szafarzem akatolickim.
§ 2. Ta przeszkoda czyni małżeństwo nieważnym w pierwszym stopniu linii prostej pomiędzy mężczyzną i krewnymi kobiety lub między kobietą i krewnymi mężczyzny. KPK/83: 1093
KPK/17: 1078
CA: 69
Kan. 811. § 1. Małżeństwo czyni nieważnym przeszkoda pokrewieństwa duchowego, która pochodzi z chrztu i zachodzi pomiędzy chrzestnym i osobą ochrzczoną oraz jej rodzicami. KPK/17: 768, 1079
CA: 70 § 1, § 2 n. 1
§ 2. Jeśli chrzest został udzielony warunkowo, pokrewieństwo duchowe z niego nie wynika, chyba że powtórnie ten sam chrzestny przy nim asystował. CA: 70 § 2 n. 2
Kan. 812. Nie mogą ze sobą ważnie zawrzeć małżeństwa ci, którzy są związani pokrewieństwem prawnym powstałym z adopcji w linii prostej lub w drugim stopniu linii bocznej. KPK/83: 1094
KPK/17: 1080
CA: 71

ART. IV
MAŁŻEŃSTWA MIESZANE

Kan. 813. Małżeństwo między dwiema osobami ochrzczonymi, z których 
jedna jest katolicka, druga zaś akatolicka, jest zabronione bez 
uprzedniego zezwolenia kompetentnej władzy.
KPK/83: 1124
KPK/17: 1060
CA: 50
Kan. 814. Tego pozwolenia może udzielić Hierarcha miejsca, jeśli istnieje słuszna przyczyna. Nie może jednak pozwolenia udzielić, jeśli nie zostały spełnione następujące warunki: KPK/83: 1125
KPK/17: 1061 § 1
CA: 51 § 1
strona katolicka winna oświadczyć, że jest gotowa odsunąć od siebie niebezpieczeństwo utraty wiary, jak również złożyć szczere przyrzeczenie, że uczyni wszystko, co w jej mocy, aby wszystkie dzieci były ochrzczone i wychowane w Kościele katolickim; KPK/83: 1125 n. 1
KPK/17: 1061 § 1 n. 2
CA: 51 § 1 n. 2
druga strona winna być powiadomiona w odpowiednim czasie o składanych przyrzeczeniach strony katolickiej, aby było wiadomo, że rzeczywiście jest świadoma przyrzeczeń i zobowiązań strony katolickiej; KPK/83: 1125 n. 2
KPK/17: 1061 § 1 n. 3
CA: 51 § 1 n. 3
obydwie strony winne być pouczone o celach oraz istotnych przymiotach małżeństwa, których nie może wykluczyć żadna ze stron. KPK/83: 1025 n. 3
Kan. 815. Prawo partykularne każdego Kościoła sui iuris powinno określić w jaki sposób należy złożyć te deklaracje i przyrzeczenia, które są zawsze wymagane, oraz określić, w jaki sposób ma to zostać stwierdzone w zakresie zewnętrznym i jak ma być o tym powiadomiona strona akatolicka.
Kan. 816. Hierarcha miejsca i inni duszpasterze powinni się troszczyć, aby małżonek katolicki i dzieci zrodzone w małżeństwie mieszanym nie byli pozbawieni pomocy duchowej w wypełnianiu przez nich obowiązków sumienia, a także powinni pomagać małżonkom w pogłębianiu wspólnoty życia małżeńskiego i jedności rodzinnej. KPK/83: 1128

ART. V
ZGODA MAŁŻEŃSKA

Kan. 817. § 1. Zgoda małżeńska jest aktem woli, którym mężczyzna i kobieta w nieodwołalnym przymierzu wzajemnie się sobie oddają i przyjmują w celu stworzenia małżeństwa. KPK/83: 1057 § 1
KPK/17: 1081 § 1
CA: 72 § 2
§ 2. Zgody małżeńskiej nie może uzupełnić żadna ludzka władza. KPK/83: 1057 § 2
KPK/17: 1081 § 2
CA: 72 § 1
Kan. 818. Niezdolni do zawarcia małżeństwa są ci, którzy: KPK/83: 1095
są pozbawieni wystarczającego używania rozumu; KPK/83: 1095 n. 1
mają poważny brak rozeznania oceniającego co do istotnych praw i obowiązków małżeńskich wzajemnie przekazywanych i przyjmowanych; KPK/83: 1095 n. 2
z przyczyn natury psychicznej nie są zdolni podjąć istotnych obowiązków małżeńskich. KPK/83: 1095 n. 3
Kan. 819. Do zaistnienia zgody małżeńskiej konieczne jest, aby strony wiedziały przynajmniej, że małżeństwo jest trwałym związkiem między mężczyzną i kobietą, skierowanym do zrodzenia potomstwa przez jakieś seksualne współdziałanie. KPK/83: 1096 § 1
KPK/17: 1082 § 1
CA: 73 § 1
Kan. 820. § 1. Błąd co do osoby powoduje nieważność małżeństwa. KPK/83: 1097 § 1
KPK/17: 1083 § 1
CA: 74 § 1
§ 2. Błąd co do przymiotu osoby, chociażby był przyczyną zawarcia małżeństwa, nie powoduje nieważności małżeństwa, chyba że przymiot ten był bezpośrednio i zasadniczo zamierzony. KPK/83: 1097 § 2
KPK/17: 1083 § 2
CA: 74 § 2
Kan. 821. Kto zawiera małżeństwo zwiedziony podstępem, dokonanym dla uzyskania zgody małżeńskiej, a dotyczącym jakiegoś przymiotu drugiej strony, który ze swej natury może poważnie zakłócić wspólnotę życia małżeńskiego, zawiera je nieważnie. KPK/83: 1098
Kan. 822. Błąd co do jedności lub nierozerwalności albo sakramentalnej 
godności małżeństwa nie narusza zgody małżeńskiej, chyba że 
determinuje wolę.
KPK/83: 1099
KPK/17: 1084
CA: 75
Kan. 823. Wiedza lub opinia o nieważności małżeństwa niekoniecznie wyklucza zgodę małżeńską. KPK/83: 1110
KPK/17: 1085
CA: 76
Kan. 824. § 1. Domniemywa się, że wewnętrzna zgoda odpowiada słowom lub znakom użytym przy zawieraniu małżeństwa. KPK/83: 1101 § 1
KPK/17: 1086 § 1
CA: 77 § 1
§ 2. Jeśli jednak jedna ze stron albo obydwie pozytywnym aktem woli wykluczały samo małżeństwo lub jakiś istotny element małżeństwa czy jakiś istotny przymiot, zawierają je nieważnie. KPK/83: 1101 § 2
KPK/17: 1086 § 2
CA: 77 § 2
Kan. 825. Nieważne jest małżeństwo zawarte pod przymusem lub pod wpływem ciężkiej bojaźni z zewnątrz, choćby nieumyślnie wywołanej, od której, aby się uwolnić, zmuszony jest ktoś wybrać małżeństwo. KPK/83: 1103
KPK/17: 1087 § 1
CA: 78 § 1

Kan. 826. Małżeństwo nie może być ważnie zawarte pod warunkiem.
KPK/83: 1102 § 1
KPK/17: 1092 n., 1, 2, 3
CA: 83
Kan. 827. Chociaż małżeństwo zostało zawarte nieważnie z racji przeszkody lub braku formy zawarcia małżeństwa przepisanej prawem, to jednak domniemywa się, że wyrażona zgoda trwa, dopóki nie uzyska się pewności o jej odwołaniu. KPK/83: 1107
KPK/17: 1093
CA: 84

ART. VI
FORMA ZAWARCIA MAŁŻEŃSTWA

Kan. 828. § 1. Tylko te małżeństwa są ważne, które są zawierane z zachowaniem świętego obrzędu wobec Hierarchy miejsca lub proboszcza miejsca lub kapłana, który od jednego z nich otrzymał upoważnienie do błogosławienia małżeństw i wobec przynajmniej dwóch świadków, jednak według kanonów, które następują, z uwzględnieniem wyjątków, o których mowa w kan. 832 i 834 § 2. KPK/83: 1108 § 1
KPK/17: 1094
CA: 85 § 1
§ 2. Za święty uważany jest obrzęd z udziałem kapłana asystującego i błogosławiącego. CA: 85 § 2
Kan. 829. § 1. Hierarcha miejsca i proboszcz miejsca po kanonicznym objęciu urzędu, podczas prawnego sprawowania urzędu w granicach swojego terytorium wszędzie ważnie błogosławią małżeństwo, zarówno w odniesieniu do narzeczonych swoich podwładnych, jak i w sytuacji, gdy narzeczeni nie są podwładnymi, ale przynajmniej jedna strona należy do jego własnego sui iuris. KPK/83: 1109
KPK/17: 1095 § 1
CA: 86 § 1
§ 2. Hierarcha i proboszcz personalny na mocy urzędu ważnie błogosławią jedynie małżeństwa tych, z których przynajmniej jedna strona jest jego podwładnym, w granicach swojego okręgu. KPK/83: 1110
§ 3. Patriarcha z mocy prawa posiada upoważnienie, z zachowaniem innych prawnych wymogów, błogosławienia na całym świecie małżeństw, w których przynajmniej jedna strona należy do Kościoła, któremu on przewodzi.
Kan. 830. § 1. Hierarcha miejsca i proboszcz miejsca w czasie prawnego sprawowania urzędu mogą upoważnić kapłanów każdego Kościoła sui iuris, także Kościoła łacińskiego, do błogosławienia określonego małżeństwa w granicach swojego terytorium. KPK/83: 1111 § 1
KPK/17: 1095 § 2
CA: 87 § 1 n. 1
§ 2. Upoważnienia ogólnego do błogosławienia małżeństw może udzielić jedynie Hierarcha miejsca, z zachowaniem kan. 302 § 2. KPK/83: 1111 § 1
KPK/17: 1096 § 1
CA: 87 § 1 n. 2
§ 3. Udzielenie upoważnienia do błogosławienia małżeństw, aby było ważne, powinno zostać dane w sposób wyraźny określonym kapłanom, a ponadto jeśli chodzi o upoważnienie ogólne, powinno być ono dane na piśmie. KPK/83: 1111 § 2
KPK/17: 1096 § 1
CA: 87 § 1 n. 1
Kan. 831. § 1. Hierarcha miejsca lub proboszcz miejsca godziwie błogosławią małżeństwa:
KPK/83: 1114
KPK/17: 1097 § 1
CA: 88 § 1
jeśli upewni się, że przynajmniej jedna ze stron posiada w miejscu zawarcia małżeństwa stałe lub tymczasowe zamieszkanie albo miesięczny pobyt, albo, jeśli chodzi o tułacza, pobyt aktualny;
jeśli posiada, o ile nie spełnia powyższych warunków, zgodę Hierarchy lub proboszcza stałego lub tymczasowego zamieszkania jednej ze stron, chyba że słuszna przyczyna usprawiedliwia brak zgody; KPK/83: 1115
KPK/17: 1097 § 1 n. 2
CA: 88 § 1 n. 2
w miejscu wyłącznym innego Kościoła sui iuris, chyba że Hierarcha, który wykonuje w tym miejscu swoją władzę, wyraźnie się temu sprzeciwi. KPK/83: 1115
KPK/17: 1097 § 1 n. 3
CA: 88 § 1 n. 3
§ 2. Małżeństwo powinno być zawierane przed proboszczem narzeczonego, chyba że prawo partykularne co innego postanawia lub wymawia od tego słuszna przyczyna. KPK/17: 1097 § 2
CA: 88 § 3
Kan. 832. § 1. Jeśli kapłan, według prawa kompetentny, jest nieosiągalny lub nie można się do niego udać bez poważnej niedogodności, ci, którzy pragną zawrzeć małżeństwo mogą to uczynić ważnie i godziwie wobec samych świadków: KPK/83: 1116 § 1
KPK/17: 1098
CA: 89
w niebezpieczeństwie śmierci; KPK/83: 1116 § 1 n. 1
KPK/17: 1098 n. 1
CA: 89 n. 1
poza niebezpieczeństwem śmierci jedynie wtedy, gdy roztropnie przewiduje się, że te okoliczności będą trwały przez miesiąc. KPK/83: 1116 § 1 n. 2
KPK/17: 1098 n. 1
CA: 89 n. 1
§ 2. W obydwu przypadkach, gdyby był osiągalny inny kapłan, o ile to możliwe należy go poprosić o pobłogosławienie małżeństwa, z zachowaniem zasady ważności małżeństwa wobec samych świadków; w takiej sytuacji może być poproszony także kapłan akatolicki.
§ 3. Jeśli małżeństwo zostało zawarte wobec samych świadków, małżonkowie nie powinni zaniedbać przyjęcia jak najszybciej od kapłana błogosławieństwa małżeństwa. KPK/83: 1116 § 2
KPK/17: 1098 n. 2
CA: 89 n. 2
Kan. 833. § 1. Hierarcha miejsca może udzielić każdemu kapłanowi katolickiemu upoważnienia do błogosławienia małżeństwa chrześcijan każdego Kościoła wschodniego akatolickiego nie mogących udać się do kapłana własnego Kościoła bez poważnej niedogodności, jeśli chrześcijanie ci dobrowolnie o to proszą i jeżeli nic nie będzie przeszkadzać ważnemu lub godziwemu zawarciu małżeństwa.
§ 2. Kapłan katolicki, o ile to możliwe, zanim pobłogosławi małżeństwo, powinien powiadomić o tym kompetentną władzę tych chrześcijan.
Kan. 834. § 1. Forma zawarcia małżeństwa przepisana prawem powinna być zachowana, jeśli przynajmniej jedna strona zawierająca małżeństwo została ochrzczona w Kościele katolickim lub do niego została przyjęta. KPK/83: 1117
KPK/17: 1099 § 1
CA: 90 § 1
§ 2. Jeśli zaś strona katolicka należąca do jakiegoś Kościoła wschodniego sui iuris zawiera małżeństwo ze stroną, która należy do Kościoła wschodniego akatolickiego, forma zawarcia małżeństwa przepisana prawem powinna być zachowana jedynie do godziwości, do ważności zaś należy błogosławieństwo kapłana, z zachowaniem innych przepisów prawa. KPK/83: 1127 § 1
Kan. 835. Dyspensowanie od formy zawarcia małżeństwa przepisanej prawem jest zarezerwowane Stolicy Apostolskiej lub Patriarsze, który nie może jej udzielić, chyba że dla najpoważniejszej przyczyny. CA: 32 § 2 n. 5
Kan. 836. Poza wypadkiem konieczności przy zawarciu małżeństwa należy zachować przepisy ksiąg liturgicznych i prawnych zwyczajów. KPK/83: 1119
KPK/17: 1100
CA: 91
Kan. 837. § 1. Do ważnego i godziwego zawarcia małżeństwa konieczne jest, aby strony były obecne równocześnie i wyraziły wzajemnie zgodę małżeńską. KPK/83: 1104 § 1, 2
KPK/17: 1088 § 1, 2
CA: 79 § 1, 2 
§ 2. Małżeństwo przez pełnomocnika nie może być ważnie zawarte, chyba że prawo partykularne własnego Kościoła sui iuris inaczej postanawia, w takim przypadku należy przewidzieć warunki, pod którymi takie małżeństwo może być zawarte. CA: 80 § 1
Kan. 838. § 1. Małżeństwo powinno być zawierane w Kościele parafialnym albo, za zgodą Hierarchy miejsca lub proboszcza miejsca, w innym miejscu świętym. W innych zaś miejscach nie może być zawierane, chyba że za zgodą Hierarchy miejsca. KPK/83: 1118 § 1, 2
KPK/17: 1109 § 1, 2
CA: 98 § 1, 2
§ 2. Odnośnie do czasu zawarcia małżeństwa powinny być zachowane normy ustanowione przez prawo partykularne własnego Kościoła sui iuris. CA: 97 § 1
Kan. 839. Przed lub po kanonicznym zawarciu małżeństwa jest zabroniona inna religijna celebracja tego samego małżeństwa w celu wyrażenia lub odnowienia zgody małżeńskiej. Zabroniony jest również taki obrzęd religijny, w którym i kapłan katolicki i szafarz akatolicki pytają strony o zgodę małżeńską. KPK/83: 1127 § 3
KPK/17: 1063 § 1
CA: 53 § 1
Kan. 840. § 1. Zezwolenie na tajne zawarcie małżeństwa może być udzielone przez Hierarchę miejsca dla poważnej i naglącej przyczyny i pociąga za sobą obowiązek zachowania tajemnicy przez Hierarchę miejsca, proboszcza, kapłana upoważnionego do błogosławienia małżeństwa, świadków i drugiego małżonka, jeśli nie są jednomyślni co do rozgłoszenia małżeństwa. KPK/83: 1130, 1131
KPK/17: 1104, 1105
CA: 93, 94
§ 2. Obowiązek zachowania tajemnicy ze strony Hierarchy miejsca ustaje, jeśli z powodu jej zachowania zagraża poważne zgorszenie lub wielka szkoda dla świętości małżeństwa. KPK/83: 1132
KPK/17: 1106
CA: 95
§ 3. Małżeństwo zawarte tajnie powinno być zapisane w specjalnej księdze przechowywanej w tajnym archiwum kurii eparchialnej, chyba że na przeszkodzie stoi bardzo poważna przyczyna. KPK/83: 1133
KPK/17: 1107
CA: 96
Kan. 841. § 1. Po zawarciu małżeństwa proboszcz miejsca zawarcia lub jego zastępca, chociażby żaden z nich nie błogosławił małżeństwa, powinien jak najszybciej zapisać w księdze zaślubionych nazwiska małżonków, kapłana błogosławiącego, świadków, miejsce i datę zawarcia małżeństwa, dyspensę, jeśli została udzielona, od formy zawarcia małżeństwa lub od przeszkód i tego, który jej udzielił, razem z przeszkodą i jej rodzajem, upoważnienie udzielone do błogosławienia małżeństwa i inne okoliczności, zgodnie ze sposobem przepisanym przez Biskupa eparchialnego. KPK/83: 1121 § 1, 3
KPK/17: 1103 § 1
CA: 92 § 1
§ 2. Oprócz tego proboszcz miejsca powinien zapisać w księdze ochrzczonych, że małżonek zawarł małżeństwo w określonym dniu w swojej parafii; jeśli zaś małżonek został ochrzczony w innej parafii, proboszcz miejsca ślubu powinien świadectwo ślubu przesłać osobiście lub za pośrednictwem kurii eparchialnej do proboszcza, u którego jest zapisany chrzest małżonka, nie będąc spokojnym, dopóki nie otrzyma od niego zawiadomienia o dokonaniu adnotacji w księdze ochrzczonych. KPK/83: 1122 § 1, 2
KPK/17: 1103 § 2
CA: 92 § 2
§ 3. Jeśli małżeństwo zostało zawarte według przepisu kan. 832, kapłan, jeśli je błogosławił, wraz ze świadkami i małżonkami powinien się zatroszczyć, aby fakt zawarcia małżeństwa został zapisany w księgach zaślubionych i ochrzczonych. KPK/83: 1121 § 2
KPK/17: 1103 § 3
CA: 92 § 3
Kan. 842. Ilekroć małżeństwo zostaje uważnione w zakresie zewnętrznym albo orzeczona jego nieważność, albo zgodnie z prawem zostało rozwiązane, poza przypadkiem śmierci, należy powiadomić o tym proboszcza miejsca zawarcia małżeństwa w celu dokonania odpowiedniej adnotacji w księgach zaślubionych i ochrzczonych. KPK/83: 1123

ART. VII
UWAŻNIENIE MAŁŻEŃSTWA

1º UWAŻNIENIE ZWYKŁE

Kan. 843. § 1. Do uważnienia małżeństwa nieważnego z racji przeszkody zrywającej, wymagane jest ustanie przeszkody lub dyspensa od niej oraz ponowienie zgody przynajmniej przez stronę świadomą przeszkody. KPK/83: 1156 § 1
KPK/17: 1133 § 1
CA: 122 § 1
§ 2. To ponowienie wymagane jest do ważności uważnienia, chociażby na początku obydwie strony wyraziły zgodę i potem jej nie odwołały. KPK/83: 1156 § 2
KPK/17: 1133 § 2
CA: 122 § 2
Kan. 844. Odnowienie zgody powinno być nowym aktem woli na małżeństwo, o którym strona ponawiająca wie lub przypuszcza, że było od początku nieważne. KPK/83: 1157
KPK/17: 1134
CA: 123
Kan. 845. § 1. Gdy przeszkoda jest publiczna, obydwie strony powinny powtórzyć zgodę małżeńską w formie zawarcia małżeństwa przepisanej prawem. KPK/83: 1158 § 1
KPK/17: 1135 § 1
CA: 124 § 1
§ 2. Jeśli przeszkoda jest tajna, wystarczy ponowienie zgody prywatne i tajne i to przez stronę świadomą przeszkody, jeśli trwa zgoda wyrażona przez drugą stronę, albo przez obydwie, gdy obydwie strony wiedziały o przeszkodzie. KPK/83: 1158 § 2
KPK/17: 1135 § 2, 3
CA: 124 § 2, 3
Kan. 846. § 1. Małżeństwo nieważne z powodu braku zgody zostaje uważnione z chwilą wyrażenia zgody przez stronę, która jej nie wyraziła, jeśli trwa zgoda wyrażona przez drugą stronę. KPK/83: 1159 § 1
KPK/17: 1136 § 1
CA: 125 § 1
§ 2. Jeśli braku zgody nie można udowodnić, wystarczy, aby strona, która zgody nie wyraziła, uczyniła to w sposób prywatny i tajny. KPK/83: 1159 § 2
KPK/17: 1136 § 2
CA: 125 § 2
§ 3. Jeśli można udowodnić brak zgody, konieczne jest jej ponowienie w formie zawarcia małżeństwa przepisanej prawem. KPK/83: 1159 § 3
KPK/17: 1136 § 3
CA: 125 § 3
Kan. 847. Uważnienie małżeństwa nieważnego z powodu braku przepisanej prawem formy zawarcia małżeństwa dokonuje się przez zawarcie małżeństwa według tej formy. KPK/83: 1160
KPK/17: 1137
CA: 126

2º UWAŻNIENIE W ZWIĽZKU

Kan. 848. § 1. Uważnienie w zawiązku małżeństwa nieważnego jest uważnieniem go bez ponawiania zgody, dokonane przez kompetentną władzę. Zawiera ono w sobie dyspensę od przeszkody, gdyby istniała oraz od przepisanej prawem formy zawarcia małżeństwa, jeśli nie została zachowana, jak również cofnięcie skutków kanonicznych. KPK/83: 1161 § 1
KPK/17: 1138 § 1
CA: 127 § 1
§ 2. Uważnienie następuje z chwilą udzielenia łaski; natomiast cofnięcie skutków odnosi się do momentu zawarcia małżeństwa, chyba że przy udzieleniu zastrzeżono wyraźnie co innego. KPK/83: 1161 § 2
KPK/17: 1138 § 2
CA: 127 § 2
Kan. 849. § 1. Uważnienie małżeństwa w zawiązku może być ważnie dokonane także wtedy, jeśli jedna lub obie strony są tego nieświadome. KPK/83: 1164
KPK/17: 1138 § 3
CA: 127 § 3
§ 2. Uważnienie w zawiązku może być dokonane jedynie dla słusznej przyczyny i jeśli jest prawdopodobne, że strony chcą utrzymać wspólnotę życia małżeńskiego. KPK/83: 1161 § 3, 1164
Kan. 850. § 1. Małżeństwo nieważne może być uważnione, jeżeli trwa zgoda obydwu stron. KPK/83: 1163 § 1
KPK/17: 1139 § 1
CA: 128 § 1
§ 2. Małżeństwo nieważne z powodu przeszkody z prawa Bożego ważnie nie może być uważnione, chyba że ustanie przeszkoda. KPK/83: 1163 § 2
KPK/17: 1139 § 2
CA: 128 § 2
Kan. 851. § 1. Jeśli u obydwu stron albo u jednej brakuje zgody małżeńskiej, małżeństwo nie może zostać ważnie uważnione w zawiązku, bez względu na to czy zgody nie było od początku, czy też była początkowo wyrażona, a później została odwołana. KPK/83: 1162 § 1
KPK/17: 1140 § 1
CA: 129 § 1
§ 2. Jeśli na początku nie było wprawdzie zgody, ale potem została ona wyrażona, uważnienia można dokonać od momentu wyrażenia zgody. KPK/83: 1162 § 2 
KPK/17: 1140 § 2
CA: 129 § 2
Kan. 852. Patriarcha i Biskup eparchialny mogą dokonać uważnienia w zawiązku w poszczególnych przypadkach, jeżeli nieważność małżeństwa spowodowana została brakiem formy zawarcia małżeństwa przepisanej prawem lub jakakolwiek przeszkoda, od której mogą oni dyspensować, i w przypadkach określonych prawem, jeśli zostały spełnione warunki, o których mowa w kan. 814. W pozostałych zaś przypadkach oraz jeśli istniała przeszkoda pochodząca z prawa Bożego, która już ustała, uważnienia w zawiązku może dokonać jedynie Stolica Apostolska. KPK/83: 1165 § 1, 2
KPK/17: 1141
CA: 130 § 1, 2

ART. VIII
SEPARACJA MAŁŻONKÓW

1º ROZWIĽZANIE WĘZŁA

Kan. 853. Sakramentalny węzeł małżeński żadną ludzką władzą i z jakiejkolwiek przyczyny oprócz śmierci, nie może być rozwiązany po dopełnieniu małżeństwa. KPK/83: 1141
KPK/17: 1118
CA: 107
Kan. 854. § 1. Małżeństwo zawarte przez dwie osoby nieochrzczone zostaje rozwiązane na mocy przywileju pawłowego dla dobra wiary strony, która przyjęła chrzest, przez sam fakt zawarcia nowego małżeństwa przez stronę ochrzczoną, jeśli strona nieochrzczona odeszła. KPK/83: 1143 § 1
KPK/17: 1120 § 1
CA: 109 § 1
§ 2. Uważa się, że strona nieochrzczona odchodzi, jeśli nie chce zamieszkiwać ze stroną ochrzczoną w pokoju i bez obrazy Stwórcy, chyba że strona ochrzczona po przyjęciu chrztu dała słuszny powód odejścia. KPK/83: 1143 § 2
KPK/17: 1123
CA: 112
Kan. 855. § 1. Aby strona ochrzczona ważnie zawarła nowe małżeństwo, 
należy stronę nieochrzczoną interpelować:
KPK/83: 1144 § 1
KPK/17: 1121 § 1
CA: 110 § 1
czy i ona chciałaby przyjąć chrzest; KPK/83: 1144 § 1 n. 1
KPK/17: 1121 § 1 n. 1
CA: 110 § 1 n. 1
czy przynajmniej chciałaby zgodnie mieszkać ze stroną ochrzczoną bez obrazy Stwórcy. KPK/83: 1144 § 1 n. 2
KPK/17: 1121 § 1 n. 2
CA: 110 § 1 n. 2
§ 2. Ta interpelacja powinna nastąpić po chrzcie. Jednakże Hierarcha miejsca może na skutek poważnej przyczyny zezwolić na zastosowanie interpelacji przed chrztem, a nawet od niej dyspensować, zarówno przed chrztem, jak i po chrzcie, jeśli z dochodzenia przynajmniej sumarycznego i pozasądowego stwierdzi się, że nie można jej dokonać lub że będzie bezowocna. KPK/83: 1144 § 2
KPK/17: 1121 § 2
CA: 110 § 2
Kan. 856. § 1. Interpelacja powinna być dokonywana z zasady powagą Hierarchy miejsca strony nawróconej, który obowiązany jest zostawić drugiej stronie, jeśliby o to prosiła, czas na odpowiedź, zaznaczając jednak, że gdy czas ten bezużytecznie upłynie, jej milczenie zostanie uznane za odpowiedź negatywną. KPK/83: 1145 § 1
KPK/17: 1122 § 1
CA: 111 § 1
§ 2. Interpelacja dokonana nawet prywatnie przez stronę nawróconą jest ważna; jest też godziwa, jeśli nie da się zachować przepisanej wyżej formy. KPK/83: 1145 § 2
KPK/17: 1122 § 2
CA: 111 § 2
§ 3. W obydwu przypadkach dokonanie interpelacji oraz jej wyniki powinny być stwierdzone zgodnie z prawem w zakresie zewnętrznym. KPK/83: 1145 § 3
KPK/17: 1122 § 2
CA: 111 § 2
Kan. 857. Strona ochrzczona ma prawo zawrzeć nowe małżeństwo ze stroną katolicką: KPK/83: 1146
KPK/17: 1123, 1124
CA: 112, 113
jeśli druga strona odpowiedziała negatywnie na interpelację; KPK/83: 1146 n. 1
KPK/17: 1123
CA: 112

jeśli interpelacja została zgodnie z prawem pominięta; KPK/83: 1146 n. 1
KPK/17: 1123
CA: 112
jeśli strona nieochrzczona - czy to już interpelowana, czy też nie - zamieszkując najpierw w zgodzie, następnie odeszła bez uzasadnionej przyczyny; w tym przypadku także powinna mieć miejsce interpelacja według kan. 855 i 856. KPK/83: 1146 n. 2
KPK/17: 1124
CA: 113
Kan. 858. Hierarcha miejsca może jednak dla poważnej przyczyny zezwolić, aby strona ochrzczona, korzystając z przywileju pawłowego, zawarła małżeństwo ze stroną akatolicką, ochrzczoną lub nieochrzczoną, z zachowaniem przepisów kanonów o małżeństwach mieszanych. KPK/83: 1147
Kan. 859. § 1. Nieochrzczony, który miał równocześnie przed chrztem kilka żon, po przyjęciu chrztu w Kościele katolickim, jeśli trudno mu pozostać z pierwszą żoną, może zatrzymać jedną z nich, oddalając pozostałe. To samo odnosi się do kobiety nieochrzczonej, która miała równocześnie kilku mężów nie-
ochrzczonych.
KPK/83: 1148 § 1
KPK/17: 1125
CA: 114
§ 2. W przypadku takiego małżeństwa powinna być zachowana forma zawarcia małżeństwa przepisana prawem, z zachowaniem innych wymogów prawnych. KPK/83: 1148 § 2
§ 3. Hierarcha miejsca, mając na uwadze warunki moralne, społeczne, ekonomiczne miejsca i osób, powinien zatroszczyć się, aby ci, którzy zostali oddaleni, mieli wystarczająco zabezpieczone potrzeby zgodnie z zasadami sprawiedliwości, miłości i słuszności. KPK/83: 1148 § 3
Kan. 860. Jeśli nieochrzczony, po przyjęciu chrztu w Kościele katolickim, nie może ze współmałżonkiem nieochrzczonym nawiązać współzamieszkania z racji uwięzienia lub prześladowania, może zawrzeć nowe małżeństwo, chociażby tymczasem druga strona przyjęła chrzest, z zachowaniem przepisu kan. 853. KPK/83: 1149
KPK/17: 1125
CA: 114
Kan. 861. W razie wątpliwości przywilej wiary cieszy się przychylnością prawa.
KPK/83: 1150
KPK/17: 1127
CA: 116
Kan. 862. Małżeństwo niedopełnione może być dla słusznej przyczyny rozwiązane przez Biskupa Rzymskiego na prośbę obydwu stron lub tylko jednej, choćby druga się nie zgadzała. KPK/83: 1142
KPK/17: 1119
CA: 108

2º SEPARACJA PODCZAS TRWANIA WĘZŁA

Kan. 863. § 1. Usilnie się zachęca, aby małżonek pobudzony chrześcijańską miłością i zatroskany o dobro rodziny nie odmawiał stronie cudzołożnej przebaczenia i nie zrywał z nią życia małżeńskiego. Jednak, gdy wyraźnie lub milcząco nie darował winy, ma prawo przerwać wspólnotę życia małżeńskiego, chyba że zgodził się na cudzołóstwo, stał się jego przyczyną lub sam także popełnił cudzołóstwo. KPK/83: 1152 § 1
KPK/17: 1129 § 1
CA: 118 § 1
§ 2. Zachodzi milczące darowanie, gdy strona niewinna upewniona już o zdradzie małżeńskiej, dobrowolnie z miłością małżeńską pozostaje z tą, która zawiniła. Domniemywa się zaś je, jeśli przez okres sześciu miesięcy zachowała wspólnotę życia małżeńskiego i nie odniosła się do władzy kościelnej lub świeckiej. KPK/83: 1152 § 2
KPK/17: 1129 § 2
CA: 118 § 2
§ 3. Jeśli współmałżonek niewinny sam zerwał dobrowolnie wspólnotę życia małżeńskiego, powinien w ciągu sześciu miesięcy wnieść sprawę o separację do kompetentnej władzy, która, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, rozważy, czy niewinny małżonek mógłby być nakłoniony do darowania winy i nie przedłużania separacji. KPK/83: 1152 § 3
KPK/17: 1130
CA: 119
Kan. 864. § 1. Jeśli jedno z małżonków czyni niebezpiecznym lub nazbyt trudnym życie wspólne dla drugiej strony albo dla potomstwa, tym samym daje drugiej stronie zgodną z prawem przyczynę odejścia bądź na mocy dekretu Hierarchy miejsca bądź także własną powagą, gdy niebezpieczeństwo jest bezpośrednie.
§ 2. Prawo partykularne Kościoła sui iuris może ustanowić inne przyczyny ze względu na obyczaje ludzi i okoliczności miejsca. KPK/83: 1153 § 1
KPK/17: 1131 § 1
CA: 120 § 1 n. 1
§ 3. Po ustaniu przyczyny separacji, we wszystkich przypadkach należy przywrócić życie wspólne, chyba że władza kościelna inaczej postanowi. KPK/83: 1153 § 2
KPK/17: 1131 § 2
CA: 120 § 1 n. 2
Kan. 865. Po separacji małżonków należy zawsze zatroszczyć się o odpowiednie utrzymanie i wychowanie dzieci. KPK/83: 1154
KPK/17: 1132
CA: 121
Kan. 866. Współmałżonek niewinny może, w sposób godny pochwały, dopuścić na nowo drugą stronę do wspólnoty życia małżeńskiego; w takim przypadku zrzeka się prawa do separacji. KPK/83: 1155
KPK/17: 1130
CA: 119

ROZDZIAŁ VIII
SAKRAMENTALIA, MIEJSCA I CZASY ŚWIĘTE, KULT ŚWIĘTYCH, ŚLUB I PRZYSIĘGA

ART. I
SAKRAMENTALIA

Kan. 867. § 1. Sakramentalia, które są świętymi znakami oznaczającymi na wzór sakramentów skutki zwłaszcza duchowe, za wstawiennictwem Kościoła, przygotowują chrześcijan do właściwego przyjęcia skutków sakramentów i uświęcają różne okoliczności życia. KPK/83: 1166
KPK/17: 1144
§ 2. Odnośnie do sakamentaliów powinny być zachowane przepisy prawa partykularnego własnego Kościoła sui iuris. KPK/83: 1167 § 1, 2
KPK/17: 1145, 1148 § 1

ART. II
MIEJSCA ŚWIĘTE

Kan. 868. Miejsca święte, które są przeznaczone dla kultu Bożego, nie mogą być erygowane bez zgody Biskupa eparchialnego, chyba że co innego prawo powszechne wyraźnie stanowi.

1º KOŚCIOŁY

Kan. 869. Kościół jest to budynek przeznaczony wyłącznie dla kultu Bożego poprzez konsekrację lub błogosławieństwo. KPK/83: 1214
KPK/17: 1161
Kan. 870. Żaden budynek przeznaczony na kościół nie może być wybudowany bez wyraźnej zgody Biskupa eparchialnego wydanej na piśmie, chyba że prawo powszechne zastrzega inaczej. KPK/83: 1215 § 1
KPK/17: 1162 § 1
Kan. 871. § 1. Kościoły katedralne oraz, jeśli to możliwe, kościoły parafialne, kościoły monasterów i kościoły związane z domami zakonnymi powinny być konsekrowane. KPK/83: 1217 § 2
KPK/17: 1165 § 3
§ 2. Konsekracja jest zarezerwowana Biskupowi eparchialnemu, który może udzielić upoważnienia do konsekracji kościoła innemu biskupowi. Z odbytej konsekracji lub błogosławieństwa kościoła powinien być sporządzony dokument, który należy przechowywać w archiwum kurii eparchialnej. KPK/83: 1207, 1208
KPK/17: 1156, 1157, 1158
Kan. 872. § 1. Zabrania się czynić w kościołach czegokolwiek, co sprzeciwia się świętości miejsca. KPK/83: 1210, 1220 § 1
KPK/17: 1178
§ 2. Wszyscy, do których to należy, mają się troszczyć o utrzymanie w kościołach czystości, jaka przystoi domowi Bożemu i powinni zastosować środki bezpieczeństwa dla ochrony rzeczy cennych i świętych. KPK/83: 1220 § 1, 2
KPK/17: 1178
Kan. 873. § 1. Jeśli jakiś kościół nie nadaje się już w żaden sposób do sprawowania w nim kultu Bożego i nie ma możliwości odrestaurowania go, może być przeznaczony przez Biskupa eparchialnego do użytku świeckiego, ale nie niewłaściwego. KPK/83: 1222 § 1
KPK/17: 1187
§ 2. Gdy inne poważne racje doradzają wyłączenie jakiegoś kościoła ze sprawowania w nim kultu Bożego, Biskup eparchialny, wysłuchawszy zdania Rady kapłańskiej, może go przeznaczyć na cele świeckie, ale nie niewłaściwe, za zgodą tych, którzy w stosunku do tego kościoła nabyli słuszne uprawnienia, jeśli dobro dusz nie doznaje z tego powodu żadnej szkody. KPK/83: 1222 § 2

2º CMENTARZE I POGRZEB KOŚCIELNY

Kan. 874. § 1. Kościół katolicki ma prawo posiadania własnych cmentarzy.
§ 2. Tam, gdzie jest to możliwe, Kościół powinien mieć własne cmentarze albo przynajmniej kwatery na cmentarzach świeckich, przeznaczone na grzebanie chrześcijan zmarłych, jedne i drugie pobłogosławione. Jeśli jest to niemożliwe, należy podczas pogrzebu błogosławić poszczególne groby. KPK/83: 1240 § 1, 2
KPK/17: 1206 § 1, 2, 3
§ 3. W kościołach nie wolno grzebać zmarłych, z odrzuceniem przeciwnych zwyczajów, chyba że chodzi o Patriarchę, Biskupa lub egzarchę. KPK/83: 1242
KPK/17: 1205 § 2
§ 4. Parafie, monastery i pozostałe instytuty zakonne mogą posiadać własne cmentarze. KPK/83: 1241 § 1
KPK/17: 1108 § 1, 2
Kan. 875. Pogrzeb kościelny, w którym Kościół wyprasza zmarłym duchową pomoc, okazuje szacunek ich ciałom i równocześnie żywym niesie pociechę nadziei, przysługuje wszystkim zmarłym chrześcijanom i katechumenom, chyba że zostali go przez prawo pozbawieni. KPK/83: 1176§ 1, 2, 1183 § 1
KPK/17: 1215, 1239 § 2, 3
Kan. 876. § 1. Akatolikom ochrzczonym można odprawić pogrzeb kościelny za roztropnym osądem Hierarchy miejsca, chyba że wiadomo o przeciwnej woli zmarłego i jedynie wtedy, gdy własny szafarz jest nieosiągalny. KPK/83: 1183 § 3
§ 2. Dzieci, które rodzice zamierzali ochrzcić oraz inni, którzy w jakikolwiek sposób wydawali się bliscy Kościoła, ale zmarli przed przyjęciem chrztu, mogą mieć odprawiony pogrzeb kościelny, według roztropnego osądu Hierarchy miejsca. KPK/83: 1183 § 2
§ 3. Tym, którzy sami wybrali kremację swojego ciała, ale nie z motywów przeciwnych wierze chrześcijańskiej, przysługuje pogrzeb kościelny, w ten jednak sposób odprawiony, aby uniknąć zgorszenia sugerując, iż Kościół wyżej ceni kremację od pogrzebu. KPK/83: 1176 § 3
KPK/17: 1203 § 1
Kan. 877. Pogrzebu kościelnego powinni być pozbawieni grzesznicy, którym nie można go przyznać bez publicznego zgorszenia chrześcijan, chyba że przed śmiercią dali jakieś oznaki pokuty. KPK/83: 1184 § 1
KPK/17: 1240 § 1
Kan. 878. § 1. W odprawianiu pogrzebów kościelnych należy unikać jakiegokolwiek wyróżniania osób. KPK/83: 1181
KPK/17: 1234 § 1
§ 2. Z zachowaniem kan. 1013, usilnie zachęca się, aby Biskupi 
eparchialni, o ile to możliwe, wprowadzali praktykę, według której z racji pogrzebów kościelnych byłyby przyjmowane tylko te ofiary, które chrześcijanie dobrowolnie składają.
KPK/83: 1181
KPK/17: 1234 § 1, 1235 § 2
Kan. 879. Po pogrzebie należy sporządzić akt w księdze zmarłych, zgodnie z postanowieniami prawa partykularnego. KPK/83: 1182
KPK/17: 1238

ART. III
DNI ŚWIĽTECZNE I DNI POKUTY

Kan. 880. § 1. Ustanawianie dni świątecznych i dni pokuty wspólnych dla wszystkich Kościołów wschodnich, ich przenoszenie albo znoszenie, należy wyłącznie do najwyższej władzy Kościoła, z zachowaniem § 3. KPK/83: 1244 § 1
KPK/17: 1244 § 1
§ 2. Ustanawianie dni świątecznych i dni pokuty dla poszczególnych Kościołów sui iuris, ich przenoszenie albo znoszenie, należy także do kompetencji władzy, która ustanawia prawo partykularne każdego Kościoła; powinna ona jednak uwzględnić racje innych Kościołów sui iuris, z zachowaniem kan. 40 § 1. CS: 264
§ 3. Dniami świątecznymi nakazanymi wspólnymi dla wszystkich Kościołów wschodnich, oprócz niedziel, są dni: Narodzenia Pana naszego Jezusa Chrystusa, Epifanii, Wniebowstąpienia, Zaśnięcia Świętej Bożej Rodzicielki Maryi, Świętych Apostołów Piotra i Pawła, z zachowaniem prawa partykularnego Kościoła sui iuris zatwierdzonego przez Stolicę Apostolską, która może dzień świąteczny nakazany znieść albo przenieść na niedzielę. KPK/83: 1246 § 1, 2
KPK/17: 1147 § 1, 3
Kan. 881. § 1. Chrześcijanie są zobowiązani w niedziele i święta nakazane uczestniczyć w Boskiej Liturgii oraz, według przepisów lub prawnych zwyczajów własnego Kościoła sui iuris, w celebracji Liturgii Godzin. KPK/83: 1247
KPK/17: 1248
§ 2. Aby chrześcijanie mogli łatwiej wypełnić ten obowiązek, ustanawia się czas użyteczny biegnący od nieszporów wigilii aż do zakończenia niedzieli lub święta nakazanego. KPK/83: 1248 § 1
KPK/17: 1249
§ 3. Usilnie zachęca się chrześcijan, aby zwłaszcza w tych dniach częściej lub nawet codziennie przyjmowali Boską Eucharystię. KPK/83: 898
KPK/17: 863
§ 4. Chrześcijanie powinni w tych dniach powstrzymać się od tych zajęć i prac, które utrudniają oddawanie czci Bogu, przeżywanie radości dnia Pańskiego oraz korzystanie z należnego odpoczynku duchowego i fizycznego. KPK/83: 1247
KPK/17: 1248
Kan. 882. W dniach pokuty chrześcijanie mają obowiązek zachowania postu lub wstrzemięźliwości na sposób ustanowiony przez prawo partykularne własnego Kościoła sui iuris. KPK/83: 1251
KPK/17: 1152 § 1, 2, 4
Kan. 883. § 1. Chrześcijanie przebywający poza granicami terytorium własnego Kościoła sui iuris odnośnie do dni świątecznych i dni pokuty mogą zachowywać normy obowiązujące na terenie, gdzie przebywają, troszcząc się, aby te praktyki należycie wypełniać.
§ 2. W rodzinach, w których małżonkowie należą do różnych Kościołów sui iuris, odnośnie do dni świątecznych i dni pokuty wolno zachować przepisy jednego lub drugiego Kościoła sui iuris.

ART. IV
KULT ŚWIĘTYCH, ŚWIĘTYCH IKON LUB OBRAZÓW I RELIKWI

Kan. 884. Dla umocnienia świętości Ludu Bożego, Kościół poleca szczególnej i synowskiej czci chrześcijan Najświętszą Maryję, zawsze Dziewicę, Matkę Bożą, którą Chrystus ustanowił Matką wszystkich ludzi oraz popiera prawdziwy i autentyczny kult innych Świętych, których przykładem chrześcijanie budują się i ich wstawiennictwem są wspomagani. KPK/83: 1186, 1276
KPK/17: 1255 § 1
Kan. 885. Kult publiczny można oddawać tylko tym Sługom Bożym, którzy autorytetem Kościoła zostali zaliczeni w poczet Świętych lub Błogosławionych. KPK/83: 1187
KPK/17: 1277 § 1
Kan. 886. Należy zachować praktykę umieszczania w kościołach świętych ikon lub obrazów, by doznawały czci ze strony chrześcijan, według sposobu i porządku ustanowionego prawem partykularnym własnego Kościoła sui iuris. KPK/83: 1188
KPK/17: 1279 § 1, 2, 3
Kan. 887. § 1. Święte ikony lub obrazy drogocenne, a więc wyróżniające się starożytnością lub artyzmem, umieszczone w kościołach dla odbierania czci ze strony chrześcijan, nie mogą być przenoszone do innego kościoła lub alienowane bez danej na piśmie zgody Hierarchy, który w tym kościele wykonuje swą władzę, z zachowaniem kan. 1034 - 1041. KPK/83: 1190 § 3
KPK/17: 1281 § 1
§ 2. Święte ikony lub obrazy drogocenne nie mogą być także odnawiane bez pisemnej zgody danej na piśmie tego samego Hierarchy, który zanim wyda zgodę, winien zasięgnąć opinii biegłych. KPK/83: 1189
KPK/17: 1280
Kan. 888. § 1. Nie godzi się sprzedawać relikwii. KPK/83: 1190 § 1
KPK/17: 1289 § 1
§ 2. Relikwie znaczne, ikony lub obrazy, które w jakimś kościele cieszą się wielką czcią ze strony ludu, nie mogą być ważnie w żaden sposób alienowane ani przenoszone na stałe do innego kościoła bez zgody Stolicy Apostolskiej lub Patriarchy, który nie może jej wydać bez zgody stałego Synodu, z zachowaniem kan. 1037. KPK/83: 1190 § 2, 3
KPK/17: 1281 § 1
§ 3. Odnośnie do odnawiania tych ikon lub obrazów, należy zachować kan. 887 § 2.

ART. V
ŚLUB I PRZYSIĘGA

Kan. 889. § 1. Ślub, to jest świadomą i dobrowolną obietnicę złożoną Bogu, mającą za przedmiot dobro możliwe i lepsze, należy wypełnić z cnoty religijności. KPK/83: 1191 § 1
KPK/17: 1307 § 1
§ 2. Do złożenia ślubu są zdolni wszyscy posiadający używanie rozumu, chyba że prawo im tego zabrania. KPK/83: 1191 § 2
KPK/17: 1307 § 2
§ 3. Ślub złożony pod wpływem ciężkiej i niesprawiedliwej bojaźni albo podstępu jest nieważny z mocy samego prawa. KPK/83: 1191 § 3
KPK/17: 1307 § 3
§ 4. Ślub jest publiczny, jeśli jest przyjmowany przez uprawnionego do tego przełożonego kościelnego w imieniu Kościoła; w innych wypadkach jest prywatny. KPK/83: 1192 § 1
KPK/17: 1308 § 1
PA: 311
Kan. 890. Ślub ze swojej natury nie wiąże nikogo poza ślubującym. KPK/83: 1193
KPK/17: 1310 § 1
Kan. 891. Ślub wygasa z upływem czasu oznaczonego na wypełnienie obowiązku, wskutek istotnej zmiany przyrzeczonego przedmiotu, w razie niespełnienia się warunku, od którego ślub jest uzależniony albo ustania przyczyny celowej ślubu, jak również przez dyspensę i zamianę. KPK/83: 1194
KPK/17: 1311
Kan. 892. Kto posiada władzę w odniesieniu do przedmiotu ślubu, może obowiązek wynikający z niego zawiesić tak długo, dopóki spełnienie ślubu przynosi mu szkodę. KPK/83: 1195
KPK/17: 1312 § 2
Kan. 893.
§ 1. Od ślubów prywatnych dla słusznej przyczyny, jeśli dyspensa nie narusza praw nabytych przez innych, może dyspensować: KPK/83: 1196
KPK/17: 1313
każdy Hierarcha, proboszcz i przełożony lokalny instytutu życia konsekrowanego, który posiada władzę rządzenia - w stosunku do swoich podwładnych; KPK/83: 1196 n. 1, 2
KPK/17: 1313 n. 1, 2
pozostałych chrześcijan własnego Kościoła sui iuris Hierarcha miejsca, o ile przebywają oni aktualnie w granicach terytorium jego eparchii, a także proboszcz w granicach własnej parafii; KPK/83: 1196 n. 1
KPK/17: 1313 n. 1
tych, którzy dniem i nocą przebywają w domu instytutu życia konsekrowanego, przełożony lokalny, który posiada władzę rządzenia i jego przełożony wyższy. KPK/83: 1196 n. 2
KPK/17: 1313 n. 2
§ 2. Dyspensa ta, pod tymi samymi warunkami, ale w zakresie wewnętrznym może być udzielona przez każdego spowiednika.
Kan. 894. Śluby złożone przed profesją zakonną, ulegają zawieszeniu, dopóki ślubujący pozostaje w monasterze, zakonie lub zgromadzeniu. KPK/83: 1198
KPK/17: 1315
Kan. 895. Przysięga, to jest wezwanie Imienia Bożego na świadka prawdy, wobec Kościoła może być skuteczna jedynie w przypadkach ustanowionych prawem; poza tym nie pociąga za sobą skutków kanonicznych. KPK/83: 1199 § 1
KPK/17: 1316 § 1